2004 yılının şubat ayında The Guardian’da ilk defa podcast kelimesi kullanıldıktan aylar sonra Türkiye’nin önemli teknoloji yazarlarından olan Serdar Kuzuloğlu podcast kelimesini aynı yılın ekim ayında Türkçe basında ilk defa bir blog yazısında kullandı. Yazının başlığı “Trend: Podcasting” idi.
Aynı kişinin yaptığı radyo programını 2005 yılında podcast olarak yayınlaması Türkiye’nin ilk podcasti olarak literatürde kendine yer bulmakta. Sonraki yıllar içinde podcast alanında bazı denemeler olsa da podcast ülkede önemli bir yer edinemedi.
Pandemiden bir iki yıl önce hareketlenen podcast dünyası Türkiye’de pandemi sonrasında hızlı bir yükselişe geçti. Öyle ki 2024 aralık ayında Spotify tarafından kapatılmış olan Chartable verilerine göre Türkiye, 2020 yılında podcast indirilen cihaz sayısında bir önceki yıla göre 5.2 kat fazla artış kaydederek dinleyici büyümesinde dünyada ilk sıraya yerleşmişti. Yine Chartable’ın verilerine göre, Türkçe podcast sayısı 2020 yılında, pandemi öncesi yıla göre 3,5 kat artış göstermişti.
Türkiye’de 2025 itibariyle Podcast Index verilerine göre 20 binin üzerinden Türkçe podcast kanalı ve 400 binin üzerinde Türkçe podcast bölümü bulunmakta. Listen Notes verilerine göre ise 14 bin civarında Türkçe podcast kanalı var ve bu, Türkçe’yi dünyada en çok podcast üretilen 15. dil yapıyor.
Pandemiden beri geçen yıllar içinde podcast ekosistemi Türkiye’de kendi aktörlerini üretti ve kurumsal yapılarını ortaya çıkardı. Gidecek daha çok yolu olsa da Türkiye’de podcast ekosisteminin kurumsallaşan bir yapısının olduğunu kaydetmek gerekir. Sektörün her kademesinde farklı girişimler ortaya çıktı ve durmadan farklı girişimler ortaya çıkmaya devam ediyor.
Podcast ekosistemi
Podcast ağları, yapım ajansları
Podcast alanında öncelikle podcast ağları/yapım şirketleri ortaya çıktı. Medyapod, Podcaster App, Podcast BPT, Bubble Works Media, Socrates Podcast, Podbee Media gibi birçok podcast yapısı üretimlerini devam ettirdi. Podkids adında çocuk podcast ağı da Türkiye’de aktif olarak hayatına devam ediyor ve sürekli yeni ağlar ortaya çıkmaya devam ediyor.
Podcast ağları ve podcast yapım şirketleri iç içe geçen ve her iki tarafta da işler yapan yapılar olarak işlevlerini sürdürmektedirler. Bazı kurumların kesişim noktalarında farklı işlevleri yerine getirdiğini belirtmek gerekiyor.
Podcast uygulamaları
Son 5 yıl içinde Türkiye’de birçok podcast uygulaması ortaya çıktı. Bunlar hukuk odaklı içeriklerle ön plana çıkan Law Podcast, Türkiye’nin ilk global podcast uygulaması olan Podcaster App, kapalı devre yayınlar yapan Podcast Dinle ve son olarak ortaya çıkan Poddy ve Karma Türkiye uygulamaları.
Ayrıca temelde podcast uygulaması olmayan ama podcasti destekleyen ses odaklı uygulamalar da bulunmakta. Bunlar; TRT Dinle, Storytel Türkiye, Dinlebi, Power App, Karnaval ve Fizzy.
Podcast eğitimleri
Podcast eğitimleri de sektörde önemli bir odak oldu. TGS Akademi, Podcaster App Akademi, Podeus Akademi gibi yapılar eğitim dikeyine önem verdiler. Böylece ülkenin farklı şehirlerinde podcast eğitimleri düzenlendi.
NewsLab Türkiye’nin yürütücülüğünde sadece podcast içerik üreticilerine odaklanan podcast kuluçka eğitimleri yapılarak, potansiyel podcasterlara uzun süreli destekler sağlandı.
Podcast araştırmaları
Her şeyde olduğu gibi podcast alanında da verinin önemi yadsınamaz. Bu anlamda Türkiye’de örneklerini sayabileceğimiz araştırmalar mevcut. Podbee Media’nın İpsos Türkiye ile yaptığı podcast araştırması, Podfresh’in Kimola ile yaptığı podcast araştırması ekosistemi anlamak için global veriler dışında yeni bilgiler sağladı. Ayrıca Podcaster App ve NewsLab Türkiye “Üreticiden Dinleyiciye Podcast Ekosistemi” araştırması odak grup görüşmeleri ile hem dinleyici hem de podcasterlara odaklanan bir araştırma yayınladı. Karnaval Radyo ise “Türkiye’nin Ses Haritası” araştırmasını yayınladı.
Akademik podcast çalışmaları
Veri ve analiz yolundan yine devam edersek karşımıza elbette akademi çıkıyor. Akademide podcasti araştırma nesnesi olarak ele alan birçok yüksek lisans ve daha az sayıda da olsa önemli doktora tezleri yazıldı, yazılıyor. Kayıtlara göre şu ana kadar Türkiye’de 34 tane podcast alanında doktora veya yüksek lisans tezi yayınlandı. Bunların 25’i 2021 yılından sonra yayınlandı.
Ayrıca Türkiye’nin en eski üniversitesi olan İstanbul Üniversitesi’nde Türkiye’de bilimsel çalışmaları fonlayan TÜBİTAK kurumu tarafından desteklenen ve podcastin ekonomi politiğine odaklanacak bilimsel bir araştırma süreci başladı.
Tezler dışında akademide podcast kendisine farklı isimlerle ders içeriği olarak yer buldu. Üsküdar Üniversitesi, Medipol Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Yeditepe Üniversitesi, Bilgi Üniversitesi gibi Türkiye’nin önemli birçok üniversitesinde podcast, ders olarak okutulmaya başlandı.
Podcast etkinlikleri
MMA Türkiye’nin öncülüğünde Türkiye’de sesin geleceğine odaklanan ve 2 yıldır tekrar eden, yoğunlukla reklam endüstrisini hedefleyen online etkinlikler yapılmakta. IAB Türkiye’nin altında yer alan ses çalışma grubu içinde podcast önemli bir başlık haline geldi. Podcaste odaklanan podcast zirveleri, canlı podcast buluşmaları, podcast dinleyici buluşmaları ise etkinlik tarafında sayabileceğimiz başlıklar. “Podcast Dinliyorum” ile Bubble Works Media podcast alanında bir komünite buluşması yapmaktadır.
Ayrıca bir radyo kuruluşu olan Power App tarafından 3 yıldır podcast alanına yönelik ödüller verilmektedir.
Reklamcılık ve marka
IAB Türkiye çeşitli analizler, çeviriler, çalışmalarla sektörü beslemeye çalışmaktadır. Podcast reklamcılığı çözümleri için Poddict adında bir girişim çalışmalarına başladı. Türkiye’de markalar podcastlere reklam verme ve sponsor olmanın yanı sıra kendi podcastlerini yoğun olarak üretmektedir.
Karnaval Radyo “Voice 2 Business” iş modeli ile dijital sese ve özellikle podcaste yatırım yapan ülkenin önemli medya yapılarından. Türkiye’de Deloitte’nin açıkladığı verilere göre podcastin de içinde yer aldığı dijital ses yatırımları 2024 yılının ilk 6 ayında 1.14 milyar Türk Lirası kadar oldu ve bu da önceki yıla göre %175 artış anlamına geliyor.
Haber medyası ve podcast
Haber medyası da aynı şekilde podcaste ilgisiz kalmadı. Konvansiyonel alanda olup podcaste en fazla yatırımı yapan ve bir podcast ağı ortaya çıkaran ve şu an için tek yapı ülkenin resmi haber ajansı Anadolu Ajansı diyebiliriz. Onun dışında dijitalde doğan medya yapıları içinde Aposto, Kısa Dalga, Medyascope, Daktilo 1984 gibi haber mecraları da podcast alanında önemli yatırımlar yaptılar. Özellikle Aposto’nun süreklilik arz eden 6.30 podcastinin haber podcastleri içinde önemli bir yer tuttuğunu belirtmek gerekir.
Podcast medyası
Podcast Gazetesi ve Podcast Turkey adında iki farklı bülten haftalık olarak podcast dünyasının nabzını tutmaya çalışıyor. Podcast haberleri, podcast önerileri, podcasterlar için içgörü sağlayacak yazılar gibi birçok içerik bu bültenlerde yer almaktadır.
Türkiye’de podcastin geleceği
Türkiye’de podcast ekosistemi, hızla büyüyen bir medya alanı olarak kurumsallaşma sürecini tamamlamaya doğru ilerliyor. Podcast ağları, ajanslar ve uygulamalar; akademik ve sektörel araştırmalar; konvansiyonel ve dijital medya yapılarının podcaste ilgisi, bu alana verilen yoğun çabanın bir göstergesi. Türkiye’deki bu kurumsallaşma adımları, podcast sektörünü daha sağlam temellere oturturken, gelecekte daha fazla yatırım ve yeniliğe zemin hazırlıyor.
Batı ile Doğu arasında yer alan bir ülke olan Türkiye birçok kültürün kesişim noktasında yer almakta ve bu topraklarda hikaye anlatıcılığı en önemli bileşenlerden. Ayrıca dijital tüketimi çok yoğun bir ülke olan Türkiye’de dijital adaptasyonu ve dijital penetrasyonu yüksek bir ülke. Bütün bunlar podcastin ülkede gidecek yolunun uzun ama umut vadeden bir yapı olduğunu gösteriyor.
