Gazeteciler için yapay zekâ ile görsel oluşturma rehberi

“Yapay zekâ gazetecilere daha fazla güç veriyor ama, editoryal ve etik sorumlulukları da artırıyor.”

Bu çıkarım London School of Economics’in (LSE) Türkiye dahil 23 ülkede, 71 haber kuruluşuyla yaptığı anketin sonucuna ait. Yapay zekâ, ekonomik sürdürülebilirlik, SEO, ödeme duvarları ve dezenformasyon gibi alanlarla gazetecilerin işlerini kolaylaştırıyor.

Yapay zekâ ve gazetecilik ilişkisine dair yapılan çalışmalar genellikle metin üzerine yoğunlaşırken son zamanlarda yapay zekâ tarafından yaratılan görsellerin haberlerde kullanımına dair gelişmeler yaşanıyor. OpenAl tarafından geliştirilen DALL-E yazılımının metinden yola çıkarak gerçekçi görseller üretmesi, haber metnine uygun görsel üretiminde yararlı olabileceği gibi yalan haber sorununu büyüteceğine dair endişe yaratmıştı. Haksız olmayan bu endişeler Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in ofiste katana sallayarak dolaştığını söyleyen haberle somutlaştı. Haberin sonunda, görselin kaynağının “DallE-mini” olduğu yazıyordu.

Midjourney’de “Traffic on the Bosphorus bridge in Istanbul ultra realistic” metni ile oluşturulmuştur.

Midjourney nedir? Nasıl kullanılır?

Bu alandaki diğer bir gelişme ise Midjourney yazılım programının gördüğü ilgi oldu. Midjourney, metinsel açıklamalardan görüntüler oluşturan bir yapay zekâ programı. Metinsel olarak tasvir ettiğiniz durumlara makina öğrenmesi sayesinde 4 farklı örnek sunan program, şu anda açık beta sürümünde. Kendisini, yeni düşünce ortamlarını keşfeden ve insan türünün yaratıcı güçlerini genişleten bağımsız bir araştırma laboratuvarı olarak tanımlayan yazılım programı gerçeklikten ziyade sanatsal üsluba vurgu yapıyor. Kullanıcılarının birçoğu eğlenmek ve hayal gücünü hayata geçirmek için kullansa da kullanıcıların yaklaşık yüzde 30’u profesyonel olarak Midjourney’den yararlanıyor. Grafik tasarımcılar, konsept geliştirme ve çeşitli fikirleri için taslak yaratmada kullanırken, kullanıcıların yaklaşık yüzde 20’si yapay zekâyı travma ve yasın üstesinden gelme konusunda tedavi yöntemi olarak kullanıyor.

Midjourney’de görsel yaratmak için öncelikle websitesinden kayıt işlemlerini tamamlayıp programın Discord kanalına yönlendiriliyorsunuz. Discord üzerinden seçtiğiniz kanalda mesajlaşma yoluyla oluşturmak istediğiniz görsele dair ister tek tek kelimeler, ister anlamlı cümleler girerek saniyeler içinde sonucu görebilirsiniz. Ücretsiz deneme sürümünde 20 görsele kadar tasarlama yapabilen Midjourney’de isterseniz ücretli sürüme geçebilirsiniz. Böylece diğer kullanıcıların kanala gönderdiğiniz mesajları akışta görmeyi engellersiniz. Girdiğiniz metne göre 4 farklı örnek görsel yaratan Midjourney bu görsellerden seçeceğiniz birisini iyileştirme seçeneği de sunuyor. 

Midjourney’de “Young journalist woman working in her office. Computer and papers on the table, window front ultra realistic.” metni ile oluşturulmuştur.

Görsel olarak rahatsız edici içerikleri oluşturmayı engelleyen program; şiddet ve pornografik içerikli metinleri de otomatik olarak engelliyor. Metinde belirteceğiniz detaylarla daha spesifik bir görsel yaratabileceğiniz Midjourney, DALL-E’den farklı olarak sanatsal üretime yakın çizim sunuyor.

Midjourney kullanırken uygulayabileceğiniz bazı noktalar şöyle:

  • Programa sevdiğiniz bir sanatçının tarzında üretim yaptırmak istiyorsanız “Style of …” yazdığınızda o sanatçının tarzında görsel üretecektir.
  • Eğer daha gerçekçi bir görsel istiyorsanız “ultra realistic”,
  • Detayları öne çıkarmak istiyorsanız “ultra detailed” yazabilirsiniz.
  • Metnin sonuna iki tire işareti ve “ar” yazıp boyut eklediğinizde ise o boyutta bir üretim elde etmiş olursunuz. Örneğin: –ar 9:16, –ar 16:9 gibi.
  • Yaratmak istediğiniz metinle uyumlu olarak “hdr” ya da “35 mm film” gibi uzantılar da ekleyebilirsiniz.

Telif hakkı meselesi

Tüm yaratıcı içeriklerde olduğu gibi Midjourney de telif sorununu gündeme getirdi. Metin fikrinin bir insana ait olduğu, yapay zekâ tarafından oluşturulan görselin telif hakkı sahibi kim olacak? Bu soruya verilmiş net bir cevap henüz yok. Ancak Şubat 2022’de ABD Telif Hakkı Bürosu İnceleme Kurulu, bilgisayar tarafından oluşturulmuş “A Recent Entrance to Paradise” isimli bir peyzaj görünütüsünün telif hakkı talebini, eserin insan tarafından oluşturulmadığı gerekçesiyle reddetmişti.

Telif hakkıyla ilgili olası bir sorun da mevcut içerik üzerinde eğitilmiş yapay zekânın benzer üretimler yapması riski. Bu aşamada Midjourney yarattığınız görsellerin kullanım hakkını verse de direkt olarak telif hakkını vermiyor. 

The Economist’in Haziran 2022 kapağı

İlk etapta ticari olmayan kullanımlara izin veren Midjourney’in ücretli sürümünü kullanıyorsanız yarattığınız görseli ticari amaçla kullanabilirsiniz. Tanınmış İngiliz dergisi The Economist’in Haziran 2022 kapağı Midjourney tarafından tasarlandı. Kapakta kullanılan görselin Midjourney’de yapıldığı yazıyor ve görselin yapay olduğu anlaşılıyor. Ancak gerçeğe yakın görsel üretebilen farklı yapay zekâ programları mevcut. Bu programların yaygın kullanımı ya da makina öğrenmesinin gelişmesi gerçekçi görsel üretiminin artmasına ve yanlış bilgi sorununun büyümesine yol açabilir. Örneğin Midjourney yaratıcıları, yapay zekâların DeepFake gibi sahte görüntüler oluşturma fikrine tehlikeli olduğu gerekçesiyle karşılar. 

Yanlış bilgi meselesi

Sahte haberler, dünya çapında başta siyaset ve medya olmak üzere farklı kurumlara karşı güvensizliği körüklüyor. Deep fake ya da yapay zekânın oluşturduğu görseller bu güvensizliği artırabilecek potansiyele sahipken aynı zamanda bu güvensizliğin panzehiri de olabilir. İtalya merkezli Engineering Group Uygulama Araştırma Direktörü Francesco Nucci, “Yapay zekânın birçok etik sorunu var ama bazen çözüm de olabilir. Yapay zekâyı, sahte haberler yapmak ve yaymak için etik olmayan şekillerde kullanabilirsiniz; ama aynı zamanda, yanlış bilgilerle mücadele etmek için, iyilik yapmak için de kullanabilirsiniz” diyerek bu çelişkiye dikkat çekiyor.

Yapay zekâ tarafından oluşturulan görselleri kontrol etmek elbette mümkün değil. Bu noktada gazetecilik refleksleri ve gazetecilik etik kodlarına bağlı kalmak önem taşıyor. Tıpkı dolaşıma giren bir metnin yeteri kadar kaynaktan teyit edilmesi gerekliliği gibi, günümüzde görseller için de bunun yapılması zorunlu hale geliyor. Bu konuda teyit.org’un hazırladığı görsel teyit etme rehberinden faydalanabilirsiniz.

​​Yapay zekâ görselleri gazetecilikte kullanılabilir mi?

Yapay zekâ yalnızca görsel üretmekte değil görsel seçmekte de yardıma koşuyor. Stok fotoğraf deposu Getty Images 2018 yılında editörlerin bir habere eşlik edecek en iyi görseli bulmalarını sağlamak için bir yapay zekâ aracı yayınlamıştı. Özelleştirilebilir filtrelerle editörün bir görüntüyü nasıl seçtiğini öğrenen yapay zekâ, metni okuyup hikâyeye en uygun görselleri yaratıyor. Tek tek kelimelerle değil metnin bütününe dair görsel önerileri üreten sistemden evergreen içeriklerin görselleri için faydalanmak mümkün.

Yapay zekâ teknolojilerinden faydalanılarak gerçekleştirilen gazetecilik pratikleri zaman, mekân ve ekonomik kısıtları en aza indirebilme imkânı sağlıyor. Bu durum yapay zekâ yardımıyla oluşturulan bir görsel için de geçerli. Ancak her haber görselinde olması gerektiği gibi yapay zekâ tarafından oluşturulan görselin de kaynağını belirtmek dezenformasyonun önüne geçmede etkili olacaktır.


Not: DALL-E ile benzer özellikleri taşıyan Stabil Diffusion uygulamasının detaylarına yazıda yer verilmemiştir. Ama bu araç ile üretilen görseller paylaşılmıştır. Uygulamayı incelemek isterseniz buradan ulaşabilirsiniz.

Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
İlginizi çekebilir