mac-yayini-selcuksports-bein

Futbol maçı yayınları: Abonelik kuşatması ve hesaplama hataları

Katarlı Al Jazeera Sports’un devamı olan beIN Media Group, ülkemizde yıllardır beklediği abone sayısına erişemiyor olmasının faturasını SelçukSports’a kesip “korsan yasası” çıkarılmazsa Türkiye’den çekileceği yönünde imalarda bulunuyordu. beIN Sports, Türkiye Süper Ligi’nden henüz çekilmediyse de düşükten girdiği iddia edilen Şampiyonlar Ligi, Avrupa Ligi ve Avrupa Konferans Ligi’nin yayın hakları ihalesini Saran Group’un S Sport kanalına kaptırdı. Saran Group da bu üç turnuvanın üçer yıllık dijital yayın haklarını Acun Medya’nın yeni dijital içerik platformu Exxen’e üç yıllığına devretti.

Şampiyonlar Ligi’nin Türkiye’deki yayın haklarının 150 milyon dolar civarında olduğu söyleniyor. Hem ülkenin ekonomik durumunu hem bizim takımların Avrupa turnuvalarında pek başarılı olamadığını düşünecek olursak, 150 milyon dolar kendini amorti etmesi zor bir meblağ.

Rekabet mi tekel mi?

Şimdi bu noktada ciddi bir çelişki başlıyor. Şampiyonlar Ligi, Avrupa Ligi ve Avrupa Konferans Ligi için Exxen’e; Türkiye Süper Ligi, Serie A ve Ligue 1 için beIN Sports’a; La Liga ve NBA için D-Smart’a; Premier Lig ve Bundesliga için ise S Sport’a abone olmanız gerekiyor.

Bu kanal dağılımının rekabet ortamı yaratarak tekelleşmenin önüne geçtiğini düşünenler olabilir ama aslında burada bir rekabet yok. Ligler birbirlerinin birebir muadilleri olmadığı için her bir kanal kendi aldığı ligde tekel konumunda oluyor. Yani beIN Sports ihalede Süper Lig’i aldıktan sonra o ligin bütün yayın hakları üzerinde, yasalara göre, “hak” sahibi tek şirket oluyor. Buna göre beIN Sports, Exxen, D-Smart ve S Sport rakip dört şirket değil, sektörde çok yüksek piyasa güçleri olan dört tekelci şirket. Sonuçta Club Brugge-Olympiakos maçıyla ilgilenmeyip Galatasaray-Trabzonspor maçını izlemek isteyen fanatik taraftarların gidebileceği tek kanal beIN Sports. Veya TSL’yi kalitesiz bulup dünya yıldızlarının oynadığı La Liga maçlarını izlemek isteyen futbolseverlerin gidebileceği tek kanal D-Smart. Bu piyasada rekabet şöyle olurdu: Bütün kanallar bütün liglerin maçlarını gösterirdi, hangisi aynı hizmeti daha düşük fiyatla sunuyorsa insanlar ona abone olurlardı veya farklı fiyatlarda hizmet kalitesinde rekabet olurdu. Fakat burada yüksek oranda farklılaştırılmış ürünlerin farklı markalar altında satışı söz konusu. Bu da yüksek piyasa gücü ile tekel arasında bir pozisyona tekabül ediyor.

Abonelik kapitalizmi

Dolayısıyla, özellikle bir ligi izlemek isteyenler o ligin ihalesini almış tekel platforma, bütün ligleri izlemek isteyen spor fanatikleri ise bütün tekel platformlara abone olmak zorundalar. Exxen’in aylık reklamsız üyelik fiyatı 20 TL, beIN Sports’un aylık fiyatı 174 TL civarı, D-Smart aboneliği aylık 22 lira, S Sport Plus ise aylık 18 lira. Hepsi aylık toplam 234 TL, yıllık toplamda 2808 TL ediyor.

Tek tek fiyatlara baktığınızda, beIN Sports biraz fazla ama, diğerleri kulağa makul geliyor. Neye 20 lira vermiyoruz ki? Ama hepsini toplayınca saçma sapan bir yekûne geliyor. Kaldı ki bunun daha Netflix’i, Spotify’ı, Storytel’i ve benzerleri var.

2012 ile 2015 yılları arasında Amerika’daki korsan yayıncılık (streaming) ve indirme trafiği neredeyse yarı yarıya düşmüştü. Neden? Çünkü Netflix sinemaseverlere müthiş bir teklifte bulunmuştu. Ayda sadece 8 dolar karşılığında dünyanın dizisini ve filmini yasal olarak izleyebilecektik. Amerika şartlarında aylık 8 dolar, korsan sitelerdeki saçma sapan bahis reklamlarına, bilgisayara virüs bulaşma riskine ve FBI korkusuna maruz kaldığınıza değmeyecek kadar düşük ve ödenebilir bir fiyattı. Bu teklifi makul bulan insanlar “streaming” siteleri ve Torrent’ten vazgeçip Netflix’e abone oldukları için korsan trafiği yarı yarıya azaldı.

Peki 2015’ten sonra ne oldu? Amerika’da korsan yayın ve Torrent indirme trafiği tekrar artmaya başladı. Neden? Netflix işi çok tuttuğu için HBO Max, Amazon Prime, Hulu, Disney Plus, Apple TV, YouTube Premium; bizde Turkcell TV+, BluTV, TiviBu, puhutv, MUBİ, Exxen ve benzeri onlarca dijital video platformu çıktı. Her biri sadece kendi platformlarında bulunan çok kaliteli “exclusive” dizi ve filmlerle geldi. Sadece birine 8 dolar veya 20 TL verilir belki ama 5-6 platforma yirmişer lira verilmeyeceği için insanlar hepsini tek bir sitede izleyebildikleri dizibox, unutulmazfilmler, vizyonfilmizle vb. korsan sitelere yöneliyorlar. Bu çok makul, mantıklı ve açıklanabilir bir davranış.

Fiyatlar yanlış

Aynı paradoksal durumu bugün maç yayınları piyasasında görüyoruz. Hem toplamda yıllık 2500-3000 TL gibi abonelik faturaları Türkiye’de ortalama vatandaşın karşılayabileceği gerçekçi rakamlar değil hem de liglerin 4-5 yayıncı kuruluş arasında bölünmesi mantıklı değil. Nasıl Google arama motoru tek bir ekranda bize dünyadaki bütün bilgiyi sunuyorsa, futbol izleyicisi için de en pratik çözüm tek bir ekranda bütün ligleri görüp istediğini seçip izlemektir. Bu hizmet için ülkenin ekonomik gerçeklerine uygun bir ödeme yapmaya çoğu insan razı olur.

Bize bütün ligleri tek bir ekranda ve makul fiyatlarla izleten iki seçenek var: IPTV ve SelçukSports tipi uygulamalar. İnsanlar IPTV’ye senelik 200 lira ödüyor, çok makul bir fiyat. SelçukSports ise ücretsiz ama bahis sitesi reklamları izlemek zorundasınız. beIN Sports yanlış bir iş modeli ve haddinden büyük bir ihale ile piyasaya girdi. 292 milyon doları çıkarmak için aylık 174 liradan bir milyondan fazla abonelik satması gerekiyor ki Türkiye’de böyle bir alım gücü maalesef yok. Demem o ki insanlar özellikle korsan olsun diye korsan izlemiyorlar, korsan olmayan piyasa gerçek dışı olduğu için korsana yöneliyorlar. Bugün SelçukSports ve IPTV kapatılsa insanlar koşa koşa gidip beIN Sports’a, S Sport Plus’a, D-Smart’a ve Exxen’e abone olmayacaklar. beIN Sports yanlış fiyatlarla yanlış bir yatırım yaptı. Genelde yanlış kararların bedeli kararı verene ödetilir. Kararı veren de mesuliyeti üzerinden atmak için başka birini işaret eder. beIN Sports Türkiye yöneticileri de SelçukSports’u işaret ediyorlar. Böylece, TFF aracılığıyla kulüplere ödeneceği taahhüt edilen 292 milyon doların 150 milyonunu ödeyip 142 milyon dolarını ödememek için meşru bir zemin yaratmaya çalışılıyor.

Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
İlginizi çekebilir