app-store-google-play-komisyon-ekonomi

“Apple vergisi” nedir?

D├╝nyada, telefon ve tablet gibi ak─▒ll─▒ cihazlar i├žin uygulama yapan milyonlarca geli┼čtirici ve bunlar─▒ indiren milyarlarca kullan─▒c─▒ var. Bu ortamda geli┼čtiricileri (arz taraf─▒) ve kullan─▒c─▒lar─▒ (talep taraf─▒) bir araya getiren b├╝y├╝k iki ÔÇťpiyasaÔÇŁ var: App Store ve Google Play. Cihazlar─▒n─▒n i┼čletim sistemini “jailbreak” yaparak k─▒rmam─▒┼č kullan─▒c─▒lar uygulamalar─▒ iOSÔÇÖta App StoreÔÇÖtan, AndroidÔÇÖde Google PlayÔÇÖden indirmek zorundalar. Bu durum da Apple ve GoogleÔÇÖa m├╝thi┼č bir piyasa g├╝c├╝ veriyor. 

─░ki ┼čirket de bu piyasa g├╝c├╝n├╝, App Store ve Google PlayÔÇÖdeki al─▒┼čveri┼člerden y├╝zde 30 gibi fahi┼č bir komisyon keserek, bir rant mekanizmas─▒na ├ževiriyor. Yani siz herhangi bir uygulama i├žin 30 lira ├Âdedi─činizde bunun 21 liras─▒ uygulamay─▒ geli┼čtirene, 9 liras─▒ Apple veya GoogleÔÇÖa gidiyor. App Store ve Google PlayÔÇÖin buradaki ekonomiye hi├žbir katk─▒lar─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemiyorum tabii ama sadece al─▒┼čveri┼če arac─▒l─▒k eden Apple ve GoogleÔÇÖ─▒n fatura etti─či y├╝zde 30ÔÇÖluk bu oran, kabul edelim, kula─ča biraz fazla geliyor. 

Y├╝zde 30, serbest fiyat rekabeti ko┼čullar─▒nda belirlenmi┼č bir oran de─čil. Y├╝ksek bir marjinal maliyete istinaden konmu┼č bir oran da de─čil. ─░ki ┼čirketin hizmet bedelini y├╝zde 30 olarak belirlemesi de tesad├╝f olamayaca─č─▒na g├Âre, Apple ve GoogleÔÇÖ─▒n duopol gibi g├Âz├╝ken bu piyasada bir kartel kurarak tekel fiyat─▒ belirlediklerini s├Âyleyebiliriz.

─░┼čte bu y├╝zde 30 kesintiye Spotify CEOÔÇÖsu Daniel Ek ÔÇťApple vergisiÔÇŁ diyor. Ger├žekten de 10 liral─▒k bir al─▒┼čveri┼čten esas i┼či yapanlar 7 lira al─▒rken, Apple veya Google PlayÔÇÖin 3 lira almas─▒ makul bir hizmet bedeli olmaktan ├žok, mafyav├óri bir komisyonculu─ča benziyor. Geli┼čtiriciler ile kullan─▒c─▒lar aras─▒ndaki k├Âpr├╝y├╝ tutup, gelip ge├ženden y├╝zde 30 hara├ž kesmek gibi. B├Âyle bir i┼č modeli Apple ve GoogleÔÇÖ─▒ birer teknoloji ┼čirketinden ├žok komisyoncu yap─▒yor. Geli┼čtiriciler, uygulamalar─▒n─▒ kullan─▒c─▒lara ula┼čt─▒rmak i├žin bu iki arac─▒ya muhta├ž olduklar─▒ndan belirlenen bu fiyata kar┼č─▒ ├ž─▒kam─▒yor.

2019 y─▒l─▒n─▒n Mart ay─▒nda Spotify, bu astronomik komisyon meselesini Avrupa KomisyonuÔÇÖna ta┼č─▒yarak Apple hakk─▒nda bir ┼čik├óyette bulunmu┼čtu. 2020 y─▒l─▒n─▒n A─čustos ay─▒nda da Fortnite oyununun yap─▒mc─▒s─▒ Epic Games yine ayn─▒ gerek├žeyle bir dava ba┼čvurusu yapt─▒. Fortnite, ├╝cretsiz indirilen bir oyun olsa da uygulama i├ži sat─▒n almalardan ayda 34 milyon dolar civar─▒ bir has─▒lat elde ediyor. Bunun y├╝zde 30ÔÇÖu, bu has─▒lat─▒n ├╝retilmesinde neredeyse hi├žbir anlaml─▒ rol├╝ olmayan, Apple ve GoogleÔÇÖa gidiyor.

Son y─▒llarda Spotify ve Netflix gibi b├╝y├╝k ┼čirketler AppleÔÇÖ─▒n IAP (In-App Purchase) sisteminden ├ž─▒karak abonelik i┼člemlerini web sitesi ├╝zerinden almaya ba┼člad─▒. Fakat bunu yaparken, yine AppleÔÇÖ─▒n i┼či yoku┼ča s├╝rd├╝ren kurallar─▒ gere─či (Developer Guidelines 3.1.1), mobil uygulamada iOS d─▒┼č─▒ndan abonelik i├žin bir ba─člant─▒ ya da bilgilendirme veremiyorlar. Bu da kullan─▒c─▒lara zorluk ├ž─▒karmaktan ba┼čka bir i┼če yaram─▒yor. Yani icab─▒nda App StoreÔÇÖun etraf─▒ndan dola┼č─▒labiliyor ama bu, kullan─▒c─▒lar i├žin zahmetli; geli┼čtiriciler i├žin de dezavantajl─▒ bir yol. 

├ľte yandan, Fortnite tarz─▒ oyunlar Spotify ve NetflixÔÇÖin yapt─▒─č─▒ gibi hile yoluna da gidemiyor. Bu y├╝zden Epic Games, Apple ve GoogleÔÇÖdan izin ve onay almadan, oyun i├žine indirimli bir ├Âdeme sistemi koymu┼čtu. Fakat bu ├Âdeme sistemi iki ┼čirketin de IAP y├Ânetmeli─čine ayk─▒r─▒ oldu─ču i├žin, adeta para basan Fortnite oyunu App Store ve Google PlayÔÇÖden kald─▒r─▒lm─▒┼čt─▒.

T├╝m bu hukuki gaz ve toz bulutunun arkas─▒nda tekelle┼čme var. Bu problemin ├ž├Âz├╝m├╝ piyasa rekabeti mi? Olmayabilir. ├ç├╝nk├╝ bu gibi piyasalar, bir bak─▒ma, iktisadi a├ž─▒dan mant─▒kl─▒ ve kullan─▒c─▒lar i├žin pratik oldu─ču i├žin tekelle┼čiyor zaten. Yani bir kullan─▒c─▒ olarak ben 20 farkl─▒ uygulama d├╝kk├ón─▒ olsun istemem. M├╝mk├╝nse hepsi bir arada olsun, ben istedi─čim kategoriden istedi─čim bir uygulamay─▒ tek ekranda bulabileyim. Dolay─▒s─▒yla burada problem tekel (ya da kartel) olmas─▒ de─čil, tekelin k├ór maksimizasyonu hedefiyle ├žal─▒┼čan ├Âzel bir ┼čirket olmas─▒. Yoksa kooperatif veya kamusal bir kurum bu ÔÇťuygulama d├╝kk├ón─▒ÔÇŁ hizmetini maliyetini ├ž─▒karacak ┼čekilde y├╝zde 3-5 gibi sembolik oranlarla verebilir.

Subscribe
Bildir
guest
2 Yorum
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
tolga
tolga
4 ay ├Ânce

Bu kadar i┼či bilmeden, bu kadar sallama bir yaz─▒ yazman─▒z─▒ ger├žekten ├žok yad─▒rgad─▒m. Sitenizi takipten ├ž─▒kart─▒yorum. Sizleri yanl─▒┼č kan─▒lar─▒n─▒zla ve Daniel Ek gibi milletin datas─▒ ├╝zerinden karn─▒n─▒ doyuran, m├╝zik yap─▒mc─▒lar─▒na (para de─čil) zarar veren, ├╝cretli kullan─▒c─▒lar─▒na bile teneke gibi rezalet bir ses kalitesi ile dijital m├╝zik hizmeti sunan (sundu─čunu iddia eden) oyun bozanlara ve Epic games CEO’su gibi ┼čuursuzlara inanmaya devam etmenizi temenni ediyorum.

An─▒l Aba
An─▒l Aba
4 ay ├Ânce
Reply to  tolga

Bu yaz─▒ Spotify ve Epic GamesÔÇÖi savunmak i├žin yaz─▒lmad─▒. Zira y─▒ll─▒k 7 milyar dolar gelirin sadece y├╝zde 35ÔÇÖini m├╝zisyenlerle payla┼č─▒yor. Daniel Ek, Spotify sayesinde elde etti─či 3,3 milyar dolarl─▒k servetiyle d├╝nyan─▒n en zenginleri aras─▒na girdi. Spotify ve Epic GamesÔÇÖin kendi i├žlerindeki s├Âm├╝r├╝ d├╝zenleri ayr─▒ konular. Ama ÔÇťApple vergisiÔÇŁ konusunda Spotify ve Epic Games hakl─▒ taraftalar, y├╝zde 30 fahi┼č bir komisyon oran─▒. Spotify ve Epic GamesÔÇÖin ba┼čka hususlarda k├Ât├╝ olmas─▒ bu hususta da onlar─▒ haks─▒z, ya da AppleÔÇÖ─▒ hakl─▒ yapmaz.

─░lginizi ├žekebilir