Derinlik İhtiyacı

n okuyoruz| Bültenden Herkese Merhaba!

Bu ayın odağında insanların derinlik ve bağlam ihtiyacının gazetecilikte yarattığı dönüşümü ve bundan faydalanan iki ayrı grubu ele aldım. Sektörün geleceği açısından bu trendi izlemek önemli.

Ayrıca her ay olduğu gibi gündemde öne çıkan ve önemli bulduğum başlıkları da bültende bulabilirsiniz.

Görüş, yorum ve önerilerinizi her zaman bekliyorum.

Önümüzdeki ay görüşmek üzere!

—Ahmet Alphan Sabancı

Derinlik İhtiyacı

2026 kendisinden önceki yılları aratmayacak şekilde kaotik ve hareketli bir şekilde başladı. Hem ülkemizde hem de dünyanın her yanında yaşanan gelişmelerin sayısı ve alışılmışın dışında oluşu, olan biteni anlamayı ve yorumlamayı zorlaştırıyor. Bütün bunların üzerine bir de aşırı bilgi yükünü ve bunu yönetmenin zorluğunu eklediğinizde gerçekten tehlikeli bir karışım ortaya çıkıyor.

Durum böyleyken de gazetecilikten beklentilerin değişmesi kaçınılmaz. İnsanların bilginin en temel hâline her yerden ulaşabildiği ve çoğu zaman bunu olabildiğince hızlı ve temiz bir şekilde yapmak istediği bir döneme girdik. Durum böyleyken basit bir bilgiyi tık avcılığı numaraları veya 24 fotoğraflı galerilerle veren haber siteleri yerine YZ botlarından almak insanlar için daha mantıklı bir seçenek hâline geldi. Bunun yerine insanlar gazetecilerden bağlam ve anlam sunmalarını beklemeye başladı.

Ancak bunun bir yan etkisi olarak aslında gazetecilik yapmayıp sadece önlerine düşen haberleri yorumlayan bir grubun da giderek popülerleştiğini görüyoruz. Elbette rastgele birisi yerine bir gazetecinin bu rolü üstlenmesi daha iyi ancak bunu asıl odak hâline getirdiğinizde de o derinliğin kalitesini artıracak olan araştırmaya ve bağlam kurmaya ayrılacak zaman azalıyor. Çünkü her olay karşısında ne düşüneceğini sizden duymak isteyen bir kitle için sürekli olarak üretmeniz gerekiyor.

Çoğu insan için bu “fenomen gazeteciler” daha erişilebilir bir seçenek olsa da bu dönüşümün üst düzey gazetecilik yapan kurumlara ve yayınlara da olumlu etkisi oluyor. Şu anda gelir ve sürdürülebilirlik anlamında öne çıkan ve başarılı olan yayınların hepsi daha derinlikli veya odaklı işler yapan yayınlar. Üstelik hiçbiri yaptığı işi ücretsiz olarak sunmuyor. Yani insanlara bağlam ve anlam sunmayı başardığınızda insanlar bunun için para vermekten çekinmiyor.

Eğer gazeteciliğin önümüzdeki dönemde nereye doğru evrileceğini merak ediyorsanız bu iyi bir işaret. Çünkü dönüşümün temelinde yatan asıl mesele insanların gazetecilikten beklentisinin ve talebinin değişmesi yatıyor.

Ocak Ayında Ne Okuduk?

Gazetecilik Dünyası

• CBS News Bari Weiss’in işe başlamasından bu yana başını dramadan kaldıramıyor. Böyle giderse ileride büyük bir haber markasının sonu nasıl getirilir örneği olarak derslerde anlatılacak bir hikâye yazılıyor.
• ABD’nin Maduro’yu ele geçirmek için yaptığı operasyon başlamadan çok kısa bir süre önce New York Times ve Washington Post’a sızmış ancak iki gazete de ABD askerlerini tehlikeye atmamak için operasyon bitene kadar haber yapmamayı tercih etmiş.
• Songül Karadeniz, Küresel Araştırmacı Gazetecilik Konferansı’ndan notlarını ve katıldığı oturumları sitemiz için yazdı.
• Sosyal medyanın gidişatı ve haber kurumlarının topluluk yaratma ihtiyacı sitelerdeki yorumların tekrar önem kazanmasına neden oluyor. Bu unutulan özelliği tekrar hatırlamakta fayda var.
• Politico çalışanlarının yüzde 3’ünü işten çıkardı ve genel yayın yönetmenini daha farklı bir role taşıdı.

Medya Ekonomisi

• Substack video alanına daha fazla yatırım yapma konusunda ısrarcı. Bu alanda attıkları son adım ise Substack için üretilen video içerikleri izleyebileceğiniz bir televizyon uygulaması yayınlamak oldu.
• New York Times’ın ardından The Atlantic de aile ve arkadaşlarınızla paylaşabileceğiniz bir abonelik seçeneğini ekledi. Netflix ve Disney kimse hesabını paylaşmasın diye uğraşırken diğer tarafta böyle makul yaklaşımlar görmek güzel.
• Semafor yeni yatırım turunda 30 milyon dolar daha yatırım alarak değerini 330 milyon dolara çıkarttı. Bazı şüpheler olsa da izledikleri yöntemin başarısı bu değerlemeyi destekliyor.
• Bir süredir ekonomik anlamda zorlu bir süreçten geçen BBC, YouTube ile yeni bir anlaşma yaparak platform için de özel programlar üretmeye başlayacak.
• Fransa’da büyük gazeteler ile küçük bağımsız yayınlar arasında bir bağış çekişmesi yaşanıyor.

Yasalar ve Yasaklar

• Nikaragua’da gazeteciler üzerindeki baskı giderek artıyor. Bir hesaplamaya göre yüzlerce gazetecinin öldürüldüğü ülkeyi şu ana kadar terk etmek zorunda kalan gazeteci sayısı 268’i aştı.
• İran’da devam eden protestolar karşısında devletin interneti tamamen engellemesi dünyadaki en büyük karartmalardan birisine dönüşüyor. Konunun teknik boyutunu merak edenler bu yazıyı okuyabilir.
• İsrail ordusu, “Hamas üyelerinin olduğunu düşündükleri” bir araca gerçekleştirdikleri drone saldırısıyla üç gazeteciyi daha öldürdü.
• 26 yaşındaki Filipinli gazeteci Frenchie Cumpio, gazeteci haklarını savunan grupların “absürt” olarak nitelendirdiği bir kararla terör finansmanından suçlu bulunup 12–18 yıl arası hapis cezası aldı.
• FBI’ın bir Washington Post muhabirinin evine girip arama yapması Amerikan medyasında şok etkisi yarattı. En ekstrem zamanlarda bile çok nadiren yaşanan bu olay ülkede basın özgürlüğünün gidişatını da özetliyor.

Medya ve Teknoloji

• Eğer işiniz için aktif olarak Apple cihazlarını kullanıyorsanız, Apple Creator Studio ile Apple’ın sunduğu yaratıcı uygulamaların hepsine 28 Ocaktan itibaren bir abonelik ile erişebileceksiniz. Normal aylık ücret 349₺, öğrenciler ve eğitimciler için ise 149₺.
• Bluesky, özellikle gazetecileri ve gündemi takip etmek isteyenleri çekmeye çalışıyor. Bunun için son attıkları adım ise platformu kullanan ekonomi gazetecilerini ön plana çıkarmak.
• Avustralya ve İngiltere’de yapılan ve toplamda 125.000 çocuğu kapsayan iki araştırmanın ortak sonucu: sosyal medyanın kontrollü kullanımı çocuklar için en iyi sonucu veriyor, kullanmalarını engellemek ise daha kötü sonuçlara yol açıyor.
• Reddit giderek büyümeye devam ederken, eski rakibi Digg de sahalara geri döndü.
• Grok’un X üzerinde herkesin erotik görsellerini üretmesi ve bunların arasında yetişkin olmayan kişilerin de olması büyük tepkiye sebep oldu. X önce yaşananları önemsiz göstermeye çalışırken sonunda Grok’a bu konuda bazı kısıtlamalar getirdi.

Yapay Zekâ

• Apple bundan sonraki yapay zekâ modellerinin temelinde Google’ın Gemini modellerini kullanacağını açıkladı. Bolca spekülasyon yapılsa da bunun önümüzdeki dönemde göreceğimiz en doğrudan etkisi Apple’ın daha hızlı YZ ürünleri geliştirmesi olacak.
• Güvenli mesajlaşma uygulaması Signal’in yaratıcısı Moxie, aynı güvenliği YZ modelleriyle kurduğumuz iletişime getirmek için Confer adında yeni bir teknoloji geliştiriyor.
• Claude Code’un çok farklı şekillerde kullanılabilmesi Anthropic ekibine Claude Cowork özelliği için ilham verdi. Henüz yeni denemeye başladım ama kesinlikle aşırı kullanışlı olduğunu ve işlerimi kolaylaştırdığını söylemem lazım.
  • Claude demişken, Anthropic’in birkaç gün önce yayınladığı “Claude’s Constitution” isimli uzun ve detaylı metin bu alana ilgi duyan herkes tarafından mutlaka okunmalı.
• Gelir konusunda kendisini geliştirmeye çalışan OpenAI, çareyi ücretsiz ve Go seviyesi kullanıcılara reklam göstermekte bulmuş.
• Yeni bir araştırma, YZ botları gündemi takip etmek için kullananların bu botları daha tarafsız ve yeterince iyi bulduğunu gösteriyor.