2026 Öngörüleri

n okuyoruz| Bültenden Herkese Merhaba!

⏱️ Bültenimiz 1351 kelime, okuma süresi yaklaşık 7 dakika.

2025’in son bülteninde bir gelenek olarak 2026’ya dair beklentilerimi ve öngörülerimi sizlerle paylaştım. Her zaman olduğu gibi geçtiğimiz ayın gündem derlemesini de bültenin ikinci kısmında bulabilirsiniz.

Görüş, yorum ve önerilerinizi her zaman bekliyorum.

Önümüzdeki ay görüşmek üzere!

2026 Öngörüleri

2025’te yaşadıklarımıza ve şu anda geldiğimiz noktaya bakınca, 2026 için iki temel faktörün belirleyici olacağını söylemek çok da abartılı olmayacaktır. Bunlardan biri sosyal medyanın ve genel olarak internetin geçirdiği dönüşüm, ikincisi de yapay zekânın gelişimi ve yaygınlaşması.

Ekim ayında sosyal medyanın ve çoğunluğun internette kullandığı platformların artık televziyonlaşma sürecine girdiğinden ve bundan sonra giderek pasif tüketici konumunda olan çoğunluğa hitap etmeye odaklanacağını düşündüğümü yazmıştım. O bültenden dört gün sonra Derek Thompson aynı tezi İngilizce olarak daha geniş bir perspektiften yazdı ve bir anda herkes bunu konuşmaya başladı. Üzerine Netflix’in Warner Bros. Discovery’yi satın alması ve Instagram’ın TV uygulaması çıkarması gibi şeyler eklenince de bu durum artık inkâr edilemez bir noktaya geldi.

2026 bunu kabullenmeye ve buna uyum sağlamaya başlama dönemimiz olacak. Yıllardır anılan topluluk geliştirmenin ve daha küçük sosyal alanlar yaratmanın önemi giderek artacak. Şimdiden bununla ilgili yaratıcı sektörlerde bireysel ve toplu hareketler görüyoruz. Büyük haber kurumlarının kendi uygulamalarına ve sosyal medyaya ihtiyaç duymayan erişim kanallarına ağırlık vermesi de bunun bir sonucu. Sosyal medya hayatımızda kalacak ve işin bir parçası olmaya devam edecek ama buradan beklentileri ve bu platformlarla ilişkileri ciddi bir şekilde güncellemek gerekecek.

Yapay zekâ konusunda ise artık kabullenme ve daha gerçekçi bir şekilde hareket etme dönemine giriyoruz. Eğer YZ alanındaki gelişmeleri sosyal medya paylaşımları ve tartışmaları üzerinden takip ediyorsanız bunu fark etmeniz zor olabilir çünkü bu platformlarda iki ekstrem grubun abartılı argümanları dışında gerçekten olan biteni anlayacağınız bir şeyler bulmak için özel bir çaba harcamanız gerekiyor. Ancak YZ’nın gelişimi devam ediyor ve giderek daha kullanışlı bir hâle geliyor. Diğer yandan giderek daha fazla insan bu uygulamaları araştırma ve arama için ilk araç olarak kullanmayı tercih ediyor. Teknoloji şirketleri de bunu hızlandırmak için ellerinden geleni yapıyor — Google Gemini’ın Masterchef Türkiye’ye sponsor olması bunun en büyük örneği.

Durum böyleyken bu teknolojiyi yok saymak ya da orada kendinizi görünmez kılmak çok mantıklı bir hareket olmayacaktır. Bunun yerine onları akıllı bir şekilde kullanmak, birilerinin size anlattıklarıyla yetinmeyip kendiniz öğrenip kullanmayı tercih etmeniz lazım. Platformlara geçiş sürecinde yapılan hatalardan uzak durup bu teknolojiyle olan ilişkinizi daha derin ve sizin kontrolünüzde olacak şekilde geliştirmeye ve faydayı artırıp zararı en düşük seviyede tutmaya odaklanmanız lazım.

Bu iki dinamik aynı zamanda genel bir büyük trendi de beraberinde getiriyor: özel ve derinlemesine yapılan işlerin değerinin artmaya başlaması. Sosyal medya platformları artık düşük kalite ve zaman öldürecek içeriklerin merkezi olma görevini tamamen benimserken, daha temel ve hızlı bilgi ihtiyacını YZ uygulamaları sağlamaya başlayacak. Durum böyle olunca da bu ikisine dayanan bir model ile ayakta kalmak pek de mümkün olmayacak. Bu seviye bir kırılma da derin araştırmalar, özgün işler ve özel bakış açıları sunan kişilerin ve yayınların hem ön plana çıkmasını hem de değerinin artmasını sağlayacak. Sektörün Google’ın bir yıl önce duyurduğu algoritma değişimine bile uyum sağlamayı beceremediğini düşünecek olursak böyle büyük bir dönüşümün ciddi bir krize sebep olması da kaçınılmaz gibi görünüyor.

Bu geçiş dönemi aynı zamanda hemen herkesin teknoloji ve internetle ilişkisini de yeniden sorguladığı bir dönem yaratacak. Özellikle sosyal medya platformlarının slop içerikleri algoritması ile ödüllendirmesi ve YZ’yı tembel bir şekilde kullananların sayısı insanların bu tür üretimlerden kaçınmak istemesini ve “tamamen insan üretimi” işlerin premium hâle gelmesi gibi trendler de bu süreçte karşımıza çıkabilir. Ne kadar uzun ömürlü ya da yaygın olurlar bilemiyorum ama hemen her sektörde fabrika üretimi ile el yapımı arasındaki farkı düşünecek olursak bunun medyada da bir örneğini görmemiz çok da şaşırtıcı olmaz.

Bakalım 2026 nasıl sürprizler, yenilikler ve krizler getirecek.

Aralıkta Ne Okuduk?

Gazetecilik Dünyası

• Politifact her yılın sonunda yayınladığı yılın yalanı seçimini bu yıl yapamamış ve onun yerine birden çok yalandan oluşan bir seçim yapmak zorunda kalmış.
• Second Rough Draft’ta yayınlanan bu yazı New York Times’ın karşılaşabileceği potansiyel riskleri çok iyi özetliyor. Ancak bunu sadece NYT değil, bütün gazeteciler ve haber kurumu yöneticileri de okumalı.
• Christopher Anderson’ın Vanity Fair için Beyaz Saray ekibiyle yaptığı fotoğraf çekimi hem Anderson’ın portre çekim tarzı hem de fotoğrafların gösterdikleriyle bolca tartışıldı. Bütün bu olay medyanın elindeki imaj yaratma ve bozma gücünün çok iyi bir örneği.
• Japonya’da aşırı sağ yanlış bilginin giderek yükselişte olduğu bir dönem başlamış durumda. Bu kampanyaların özellikle hedef aldığı alanlardan birisi ise Japonya’nın İkinci Dünya Savaşındaki pozisyonunu ve politik duruşunu normalleştirmek.
• New York Times’ın Çin bürosu yüz yaşına girmiş. Gazetede yayınlanan bu yazı NYT’nin 1925’te başlayan Çin macerasını ve büronun kuruluş hikayesini anlatıyor.

Medya Ekonomisi

• Netflix büyük bir hamle yaparak HBO’yu da bünyesinde bulunduran Warner Bros. Discovery’yi (WBD) satın almaya karar verdi. Buna karşı bir diğer büyük medya şirketi olan Paramount da daha büyük bir teklif sundu ancak WBD bu teklifi reddetti. Satış işlemlerinin tamamlanması en az bir yıl sürecek ama sonrasında medya ekosisteminin ciddi bir şekilde değişmesi kaçınılmaz görünüyor.
• The Verge, içerik üreticiler ile birlikte internette oluşan yeni ekonominin kendilerinden önceki internetin sonunu nasıl getirdiğini inceleyen bir seri yayınladı. Bazı yerlerde biraz dramatik bir dil kullansalar da yaşanan dönüşümü detaylı bir şekilde anlatıyor.
• Eğer bir son dakika değişikliği olmazsa TikTok’un ABD tarafının satışı önümüzdeki ay tamamlanacak. Yeni yönetimin başında ise Oracle’ın sahibi ve Donald Trump’ın yakın arkadaşı Larry Ellison olacak.

Yasalar ve Yasaklar

• Avustralya’nın tehlikeli ve çocuk haklarını ihlal eden 16 yaş altına sosyal medya yasağı kaotik bir şekilde uygulamaya girdi. Yaş sınırlamalarının neden etkisiz ve tehlikeli olduğunu burada anlattım. Yasayla ilgili ilginç bir detay ise Avustralya’da bu yasayı destekleyen en büyük kampanyanın ülkede hizmet veren bahis ve kumar siteleri için çalışan bir reklam ajansı tarafından başlatılmış olması. Çünkü 16 yaş altının internete girmesi engellenince kumar reklamlarını hiç bir engelle karşılaşmadan yapabilecekler.
• 2025’te de dünyanın hemen her yerinde gazeteciliğin hem doğrudan hem de yasalar aracılığıyla saldırıya uğradığını gördük. Maalesef gazeteciliğe ve basın özgürlüğüne yönelik baskının azalacağına dair en ufak bir işaret yok.
• Avrupa Birliği Digital Services Act’i bazı konularda ihlal ettiği için X’e 140 milyon dolarlık bir ceza verdi. Her şeyi abartıp kendisini mağdur olarak gösterme fırsatı arayan Elon Musk ise buna karşılık olarak Avrupa Birliği’nin dağıtılması gerektiğini söyleyen ve AB’nin Nazilerden farksız olduğunu ima eden paylaşımlar yaptı.

Medya ve Teknoloji

• Büyük sosyal medya platformlarının link düşmanlığını hepimiz biliyoruz. Görüşüne göre Meta bunu bir üst seviyeye çıkarma planları yapıyor. Facebook’ta profesyonel hesapların ve sayfaların bazıları eğer link paylaşmak istiyorlarsa Meta’nın hesap onaylama sistemine abone olmaları gerektiğine dair bir uyarı görmeye başladı. Yani Meta, platformlarında link paylaşmayı paralı bir özellik yapabilir miyim diye düşünüyor
• The New Yorker, 100 yıllık arşivinin tamamını dijitalleştirdi ve siteleri üzerinden erişime açtı. Yakın dönemde kullanıma açılan en geniş ve önemli medya arşivlerinden birisi olabilir.
  • Konusu açılmışken, eğer izlemediyseniz The New Yorker’ın 100. yaşına özel hazırlanan Netflix belgeselini de mutlaka izleyin.
• Kendisini bir “gölge kütüphane” olarak tanımlayan Anna’s Archive, Spotify’daki bütün dinlemelerin %99.6’sını oluşturan 86 milyon şarkıyı arşivlediklerini ve yakında torrent ile herkesin erişimine açacaklarını duyurdu. Doğal olarak bu gelişme hem Spotify’ın hem de telif haklarına sahip olan yapım şirketlerinin paniklemesine neden oldu.

Yapay Zekâ

• Washington Post YZ ile üretilen kişiselleştirilmiş haber podcastları üreten bir özelliği yayına aldı. Fakat podcast bölümlerindeki bilgi hataları ve halüsinasyonlar büyük tepki çekti.
• Poynter 2025 yılı içerisinde yapay zekâ ile ilgili gazetecilerin yaptığı deneyleri derlemiş ve bunları iyiler ve kötüler olarak iki gruba ayırmış.
• İlk olarak bir Anthropic çalışanı tarafından hayata geçirilen ve giderek daha fazla YZ modeli tarafından da benimsenmeye başlayan Model Context Protocol (MCP) sistemleri önümüzdeki yıl giderek daha da yaygınlaşacak gibi görünüyor. Eğer YZ ile daha verimli bir şekilde çalışmak ve onu diğer araçlarla daha etkili bir şekilde bağlamak istiyorsanız MCP’yi bir an önce öğrenmeye başlayın derim.
• Anthropic, Claude ile bu yılın başlarında yaptığı otomat yönetme deneyini bu kez Wall Street Journal’ın ofisinde gerçekleştirmiş. Ancak Claude bir grup ekonomi gazetecisi ile baş başa kalınca kendisini Sovyetlerde zannedip insanlara ücretsiz PlayStation 5 ve şarap vermesi çok uzun sürmemiş.
• Londra’da gerçekleştirilen JournalismAI Festival 2025’te bir araya gelen gazeteciler ve medya sektöründen isimler YZ ile gazetecilik arasındaki ilişkiyi ve bunu nasıl şekillendirebileceklerini tartışmış.