Yapay zekâ asistanınız olmaya hazır mı?

n okuyoruz| Bültenden Herkese Merhaba!

Her yerde yapay zekâ agentlar ve bunların nasıl teknolojinin geleceği olacağı konuşuluyor. Ben de odak konusu olarak agentları ve mevcut koşullarda ne kadar faydalı olabileceklerini anlattım.

“Ne Okuduk” bölümünde Beehiiv’in gazeteci kolektifi, yanlış bilgiyi en çok tercih eden politik grup ve daha fazlası var.

Ek olarak bir de duyurumuz var: Her yıl organize ettiğimiz kuluçka programımızın yenilenen 2025 dönemi için kayıtları almaya başladık. Detayları bu linkte bulabilirsiniz.

Görüş, yorum ve önerilerinizi her zaman bekliyorum.

Haftaya görüşmek üzere!

—Ahmet Alphan Sabancı

Bu Hafta Ne Okuduk?

Beehiiv’den Gazetecilere Destek Programı

Gazeteciliğin geçirmekte olduğu dönüşüm sürecinin en önemli sonuçlarından birisi de giderek bireysel veya bağımsız küçük ekipler tarafından kurulan yayınların yaygınlaşması. Bunlar bir yandan okur tarafından daha çok benimseniyor olsa da kurumsal bir yapının sağladığı desteğin eksikliği yüzünden de zorlanabiliyorlar.

Bağımsız yolu tercih eden gazetecilerin son zamanlarda en çok tercih ettiği e-bülten platformlarından birisi olan Beehiiv de bu eksikliği gidermek adına bir proje başlatmış. Beehiiv Media Collective adını verdikleri ve ilk iki yıl için birkaç milyon dolar ayırdıklarını söyledikleri bu projeyle seçili bir grup gazeteciye önemli destekler sunuyorlar. Bunların arasında kendi platformlarını ücretsiz kullanma ve Getty Images gibi birkaç yerde abonelik vermenin ötesinde iki önemli destekleri daha var: sağlık sigortası ve hukuki destek imkânı. 

Diğer sorunlar bir şekilde çözülse de bağımsız yola çıkan bir gazeteci için sağlık sigortasına ve gerektiğinde ücretini dert etmeden erişebileceği bir avukata sahip olmak aşırı önemli. Beehiiv’in hazır bir şablon yerine gerçekten gazetecilerin ihtiyaçlarını tespit ederek bir destek programı tasarlamış olması da konuyu ne kadar ciddiye aldıklarının bir göstergesi.

ABD’de TikTok Bugün Engellenebilir

ABD’nin Çin merkezli sosyal medya platformu TikTok konusundaki güvensizliği önce komplo teorilerine sonra da ABD hükümetinin ülkede yasaklanmasını talep eden bir yasa çıkarmasına kadar gitti. TikTok’un sahibi ByteDance’in ABD Yüksek Mahkemesine yaptığı itiraz engellemenin önüne geçmek için son seçenekti.

Sonunda mahkeme kararını verdi ve bu yasanın devletin ifade özgürlüğüne bir müdahalesi olarak görülmeyeceğini söyledi. Bu durumda ByteDance için iki seçenek kaldı: ya TikTok’un ABD operasyonlarını tamamen Amerikalı bir şirkete satacak ya da 19 Ocak’ta engellenecek. Bu esnada ABD’deki TikTok kullanıcılarının bir kısmı engellemeyi protesto etmek için Xiaohongshu (RedNote) isimli bir başka Çin merkezli sosyal medya uygulamasına taşınmaya başladı.

Hızlı bir anlaşmayla TikTok’un ABD’li bir şirkete devredilerek kurtarılması ne kadar mümkün emin değilim. Konuşulan bir diğer senaryo da Biden’ın kararın uygulanmasını yeni yönetime bırakmak için askıya alması ve ardından Trump’ın buna bir çözüm bulana kadar ek süre tanıması. Bakalım neler olacak.

YZ-Medya Anlaşmaları Devam Ediyor

Yapay zekâ şirketlerinin medya sektörüyle arasını iyi tutmak için birçok nedeni olsa da en önde geleni kendi teknolojilerini daha kullanışlı ve cazip kılmak için güncel bilgiye ihtiyaç duymaları. Son zamanlarda yapılan anlaşmalarda da bunu görmek mümkün.

Geçtiğimiz hafta içerisinde önce OpenAI Axios ile bir anlaşma yaptıklarını duyurdu. Anlaşmanın odağında Axios’un yerel haber yayınları var. OpenAI ilk kez haber kurumlarını doğrudan destekleme yoluna gidiyor ve dört şehirdeki yayını doğrudan destekleyecekler.

Google ise Gemini botunun güncel bilgilere daha hızlı erişimini sağlamak için Associated Press ile bir anlaşma imzaladı. Anlaşma ile Google AP’den gerçek zamanlı bilgileri Gemini’da kullanmalarını sağlayacak bir akış geliştirmeyi hedefliyor. Bunun ne zaman kullanıcılara açılacağı ise henüz belli değil. 

Yanlış Bilginin Politik Yönü

Yanlış bilgi sorununu genellikle medya ve teknoloji sorunu olarak tartışmak daha cazip gelse de bu sorunun politik ve toplumsal yanlarını çözmedikçe tamamen kurtulmamız mümkün olmayacak.

Yeni yayınlanan bir akademik çalışma da bu sorunun politik yanını verilerle ortaya koyuyor. 2017–2022 arasında 26 ülkeden 8198 milletvekilinin paylaştığı 32 milyon tweeti inceleyen araştırmacılar bunları politik görüşleri ve paylaştıkları linklere göre analiz etmiş. Elde ettikleri sonuca göre yanlış bilginin yaygınlığının net bir şekilde ayrıştığı tek bir politik grup var: radikal sağ. 

Çalışmanın sonuçları yalnızca bu sorunun politik ve toplumsal arka planına dair bir şeyler söylemekle kalmıyor, aynı zamanda yeni çalışmalara da yol gösterebilecek detaylar içeriyor. Mesela benim özellikle ilgimi çeken ve üzerine daha fazla çalışma görmeyi isteyeceğim detaylardan birisi, sağda daha radikal ve uç noktalara gittikçe yanlış bilgiye başvurma oranı artarken solda sosyalist ve popülist sol gruplara gittikçe doğruluk oranının büyük bir artış göstermesi. 

Kısa Kısa

🖼️ Public Domain Review tarafından açılan görsel arşivi, on binden fazla telifsiz görseli bir araya getiriyor.

📷 Meta’da yaşanan değişiklikler sonrasında Instagram alternatifi arayışları başladı. Mastodon’un da kullandığı ActivityPub protokolü temelli Pixelfed yeni kullanıcılar çekmeye başlarken, bağımsız bir geliştirici de Bluesky’ın kullandığı AT Protocol temelli bir uygulama geliştirdiğini duyurdu.

💻 Milyarderlere dayanıklı bir sosyal medya ekosistemi geliştirilmesi amacıyla yola çıkan ve ünlü isimlerin de desteğini alan Free Our Feeds projesi bunu AT Protocol ile gerçekleştirmek istiyor.

🤖 Google daha önce Workspace’de Gemini ve YZ özelliklerini kullanmak için ayda ekstra 20 dolar isterken, bunları artık ücretsiz sunup Workspace ücretlerine küçük bir zam yapmaya karar vermiş. Hafta içerisinde Microsoft da aynısını Microsoft 365 ve Copilot için yaptı.

🗞 CPJ, 2024 yılı boyunca gazetecilere yönelik saldırıları derlediği raporunu yayınladı.

🤖 Apple, iOS 18.3 betasında haberleri yanlış özetlediği için bildirim özetleme özelliğini haberler için devre dışı bırakmış.

Haftanın Odağı: Yapay zekâ asistanınız olmaya hazır mı?

Şu sıralar YZ üzerine konuşmaların ve haberlerin önemli bir kısmının odak noktası “AI agent” konsepti oldu. Fakat bunların tam olarak ne olduğunu anlamadan üzerine konuşmanın anlamsız olacağını düşündüğüm için sizinle bu hafta AI agentlar üzerine konuşalım istedim.

Agent (ajan veya asistan şeklinde Türkçeleştirebiliriz ama bu yazıda agent olarak kullanacağım) dediğimiz bu yeni araçları şu anda kullandığımız modellerden ayıran —daha doğrusu ayırması umulan— nokta bunların sizin yerinize eyleme geçebilmesi. Yani siz bir istekte bulunduğunuzda YZ modeli bunu yerine getirebilecek şekilde internetle ve başka uygulamalarla etkileşime girebilecek. Eğer konunun teknik boyutunu daha derinlemesine öğrenmek isterseniz Google’dan bir ekibin yazdığı whitepaper iyi bir başlangıç noktası olacaktır.

YZ alanında böyle bir gelişmenin birçok insanı heyecanlandırması çok doğal. Çünkü şu anda YZ girişimlerinin en büyük sorunu yaptıkları büyük yatırımların karşılığını nasıl alacaklarını bilemiyor olmaları. Eğer agent konsepti çalışırsa bunun yaygınlaşması ve böylece onlara para kazandırması da kaçınılmaz olacaktır. Peki günümüz koşullarında bu mümkün mü?

Agent konseptini kullanmak isteyenlerin genellikle başvurduğu iki ana yol var. Bunlardan ilki modelleri interneti ve uygulamaları özgürce kullanacak şekilde serbest bırakmayı ve bunları daha genel bir agent olarak geliştirmek isteyenler. Geçtiğimiz yıl kötü performansıyla gündemde yer bulan Rabbit R1 bunun bir örneği. 

Bu yaklaşımın şu anda başarısız olmasının en temel sebebi altta yatan modellerin güvenilirlik ve tutarlılık sorunu. Bu yaklaşımın geliştirmek istediği agentlar her türlü talebi gerçekleştirmesi amacıyla tasarlandıkları için YZ modellerinin halüsinasyon dediğimiz türdeki sorunları katlanarak artıyor. Ayrıca internetteki çok farklı veri kaynağı, site ve araçla da her zaman etkileşime girmeleri mümkün olmuyor.

İkinci yaklaşım ise bu agentları daha sınırlı bir alana odaklamayı ve onun verimini artırmak için kullanabileceği araçlar vermeyi tercih ediyor. Mesela seyahat odaklı bir agent geliştirip ona hava durumu, otel ve uçak rezervasyonu gibi verileri güncel bir şekilde kaynağından çekeceği araçlar vererek daha işe yarar olmalarını sağlamayı amaçlıyorlar.

Bu ikinci yaklaşım muhtemelen önümüzdeki dönemde en sık göreceğimiz versiyon olacak. Her ne kadar farklı işler için farklı agentlar gerekecek olsa da işini doğru yapabilme ihtimalinin daha yüksek olması onların tercih edilme ve güvenilme oranını artıracaktır. Bunun bir sonucu olarak da farklı işler için ya birilerinin agent geliştirmesini bekleyeceksiniz ya da birilerine yaptıracaksınız. Örneğin birileri araştırma ve veri toplama odaklı bir agent geliştirmediği (ve buna sizin işinize yarayacak araçlar vermediği) sürece bu agentların gazeteciler için çok fazla anlamı olmayacaktır.

İkinci yaklaşım aynı zamanda bazı şirketleri daha avantajlı bir konuma getirebilir. Agentların sizin işinizi görebilmesi için size ait verilere de erişebilmesi gerekeceğinden bu verileri kullandığınız platforma daha entegre olan bir model ve agent sizin için daha kullanışlı olacaktır. Apple kullanıcıları için Apple Intelligence temelli ve doğrudan cihazda çalışan bir agent hakkında daha fazla şey bildiği için taleplerini daha iyi anlayıp çözebilir. Aynısı Android/Gemini ve Windows/Copilot için de geçerli. Böyle bir senaryo da diğer YZ geliştiricilerin yeterince özel bilgiye erişemediği için geride kalmasına neden olabilir.

Ancak bütün bunların olabilmesi için önce mevcut modellerin de geliştiğini görmemiz gerektiğini düşünüyorum. Çünkü bir asistandan beklentiniz işinizi kolaylaştırması ve daha az iş yapmanızı sağlamasıdır. Ancak mevcut modellerle çalışırken hâlâ her verdiklerini bir kez daha kontrol etme ve doğrulama ihtiyacı duyuyorken bunların faydalı birer asistan olması bana pek mümkün gelmiyor. Araçlar ve modelin bunları nasıl kullanacağını belirleyen bilişsel mimari (cognitive architecture) yaklaşımı çözümde önemli bir rol oynayabilir. Eğer şirketler ve YZ modelleri bu güven sorununun üstesinden gelebilirse gerçekten agentların çok farklı alanlarda kullanıldığını görmemiz mümkün olacaktır. Bu olana kadar da biz kendi araştırmalarımızı ve planlarımızı yapmaya devam edeceğiz.

Bu bülten Friedrich-Ebert-Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği’nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla NewsLabTurkey sorumluluğu altındadır ve Friedrich-Ebert-Stiftung Derneği’nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.