Wordle neden bu kadar özel?

n okuyoruz| Bültenden Herkese Merhaba!

Haftanın odağı Wordle ve New York Times’ın oyunu satın alması. Basit bir oyunun bize internetin ve gazeteciliğin dinamiklerine dair neler anlattığını yazdım.

“Ne Okuduk” bölümünde ise News Corp’un hacklenmesi, Vice’ın Suudi Arabistan’a festival düzenlemesi ve ilginç bir gazete satışı öne çıkan başlıklar. 

Görüş, yorum ve önerilerinizi her zaman bekliyorum.

Haftaya görüşmek üzere!

—Ahmet Alphan Sabancı

Haber sitelerinin içerik yönetim sistemleri araştırmasından bir tablo. Tabloya göre her on siteden en az dördü WordPress kullanıyor.
Press Gazette

Bu hafta ne okuduk?

News Corp Hacklendi

Gazetecilerin ve haber kurumlarının hacker saldırılarına maruz kalması maalesef günümüzde mesleğin doğal bir parçası olarak görülmeye başlandı. Ancak geçtiğimiz hafta içerisinde ortaya çıkan saldırı gördüğümüz en büyük örneklerden birisi olabilir.

Rupert Murdoch’un sahibi olduğu News Corp tarafından yayınlanan açıklamada kurumun sahibi olduğu yayınlara karşı ocak ayı boyunca ısrarlı bir saldırı gerçekleştirildiği açıklandı. Saldırının hedef aldığı gazetecilerin çalıştıkları kurumlar arasında İngiltere’den Times ve Sun, ABD’den Wall Street Journal ve New York Post yer alıyor.

Saldırıya dair teknik detaylar sınırlı olsa da bir devlet destekli aktör tarafından gerçekleştirildiği ve ipuçlarının Çin’i gösterdiği açıklandı. Ayrıca saldırının hedefinde şirketlerin finansal verileri değil, gazetecilerin hedef alınması da önemli. Eğer iddialar doğruysa, bu saldırı Çin ve Avustralya arasındaki gerilimin gazetecilerin hedef hâline gelmesine neden olduğu anlamına geliyor.

Alternatif Gelir Modellerine Vice Yaklaşımı

Medya kurumları için artık tek gelir modeliyle sürdürülebilir olmak mümkün değil. Bu yüzden çeşitli yollara başvuran kurum sayısı her geçen gün artıyor. Etkinlikler düzenlemek de bu noktada en sık başvurulan yollardan birisi.

Fakat marjinal ve “radikal” tavrıyla bilinen Vice bu etkinlik konusunu çok ilginç bir şekilde yorumlamış. Mart 2020’de —COVID-19’un tüm dünyayı sarmaya başladığı günlerde— Suudi Arabistan’da devletin sponsorluğunda gerçekleştirilen Azimuth Festival’in aslında Vice tarafından organize edildiği ortaya çıktı. Michelin yıldızlı restoranların getirildiği, Chainsmokers’ın sahne aldığı festivali düzenleyen ama isminin gizli kalması için büyük çaba gösteren Vice’ın Suudi Arabistan devletinden bu etkinlik için 20 milyon dolar aldığı tahmin ediliyor.

Geçmişte de Suudi Arabistan devleti için tanıtım belgeselleri gibi işler yaptığı için eleştiri alan ve Kaşıkçı’nın öldürülmesinden sonra bu ilişkilerine son verdiğini söyleyen Vice’ın sözünde durmaması pek de şaşırtıcı değil. Ama markasıyla bu kadar zıt işler yapma konusundaki ısrarları muhtemelen Vice’ın pek de iyi olmayan durumuna yardımcı olmayacaktır.

Gazetemizi Neden Almak İstiyorsunuz?

Yerel gazeteler için koşullar dünyanın hiçbir yerinde iyi değil. Bu da birçoğunun el değiştirmek ve satışa çıkmak zorunda kalması anlamına geliyor. Fakat bu satışın basit bir ticaretten daha fazlası olmasını isteyenler de var.

Bunlardan birisi de ABD’nin Oregon eyaletindeki Malheur Enterprise isimli haftalık gazete. Gazete teknik olarak satışa çıkmış durumda ama satın almak isteyen herkes kendisini, hayallerini ve gazetenin neden ilgilerini çektiğini anlatan özel bir makale yazıp göndermek zorunda. Eğer gazete yönetimi makaleyi beğenirse, sahibini gizlilik anlaşması imzalayıp girecekleri bir görüşmeye çağıracak ve ancak o zaman satın alma konusunda konuşmaya başlayabilecekler. 

Büyük medya kurumlarının ve zincirlerinin küçük gazeteleri yuttuğu ve yatırım fonlarının sırf hızlı kâr için yerel gazeteleri satın alıp sömürdüğü bir dönemde gerçekten yaratıcı bir yöntem.

WordPress Hâlâ Lider

Bir dijital haber kurumu için “İçerik Yönetim Sistemi” tercihi belki de en önemli seçimlerden birisi. Temelinizi nasıl attığınız gelecekte yapabilecekleriniz konusunda fazlasıyla belirleyici olabilir.

Bu kararı verirken genel trendin ne olduğunu veya örnek alınan yayınların neyi tercih ettiğini bilmek, karar alma sürecini de kolaylaştırabilir. Press Gazette’nin BuiltWith ile gerçekleştirdiği ve önde gelen 2409 haber sitesinden topladığı verilere göre içerik yönetim sistemleri konusunda yüzde 44 ile lider hâlâ WordPress. Yaygın sistemler arasında yer alan Drupal ve HubSpot CMS Hub yüzde 5 seviyesinde.

Verilerde dikkat çeken bir detay da özel üretim ve daha küçük sistemlerin giderek daha fazla tercih edilmesi. Araştırma kapsamındaki haber sitelerinin yüzde 26’sı bu kategoriye giriyor. Bunların içerisinde birçok büyük ismin kendi sistemlerinin yanı sıra daha yeni ama çok az kullanılan sistemler de mevcut. Ancak bu konudaki bağımsızlık tercihinin artması dikkat çekici bir trend.

Kısa Kısa

🛑 Facebook, sosyal medya analizi için en önemli araçlardan birisi olan CrowdTangle’da çalışan sıkıntısı yaşadığı için yeni kullanıcılara kapısını kapattı.

🧑‍🦯 Financial Times, ekran okuma uygulamalarının “m” kısaltmasını “metre” olarak çevirmesinin görme engelli okurlarına yarattığı sorunu çözmek için milyon kelimesinin kısaltmasını “mn” olarak değiştirdi.

👁 Akademik yayın şirketi Elsevier’in indirilen her PDF dosyasının içerisine takip amaçlı bir kod yerleştirdiği ortaya çıktı.

🇷🇺 Almanya Rusya devletinin yayın kurumu RT’nin Almanca versiyonuna yayın yasağı getirdi. Rusya da cevap olarak Deutsche Welle’nin Moskova ofisini kapattı.

🤝 NYT’de içerik üreticileri ve platformlar üzerine haberleriyle ismini duyuran Taylor Lorenz, Washington Post’a transfer oldu.

🔟 New York Times, 10 milyon abone hedefine üç yıl erken ulaştı.

🤑 Lee Fang, ABD’deki büyük medya kurumlarının okur verilerini nasıl sattığını araştırdı.

🤥 Çocuklar yanlış bilgi ve komplo teorilerinin büyük hedeflerinden birisi ve etkili çözüm yollarına ihtiyacımız var.

Wordle oyununun ekran görüntüsü
Wordle

Haftanın odağı: Wordle neden bu kadar özel?

Geçtiğimiz haftalarda internetin bir numaralı gündemi Wordle oldu. Oldukça basit web tabanlı bir oyun, bir anda tüm dünyada bilinen, sevilen ve nefret edilen bir şeye dönüştü. Yani gerçek anlamda bir internet fenomeni oldu. Ardından da asıl oyun New York Times tarafından yedi haneli bir fiyata satın alındı.

Tanıdık bir internet trendi gibi görünse de Wordle etrafında yaşananların özellikle iki konuda bizim için önemli noktalara işaret ettiğini düşünüyorum.

Bunlardan ilki Wordle’ın nasıl bir fenomen hâline gelmeyi başardığı konusu. Görünüşte fazlasıyla basit bir oyun ve teknik olarak ciddi bir altyapısı yok. Bu da insanların kafasının karışmasına sebep oluyor. Fakat bu kadar büyüyebilmesinin arkasında yatan sebep de zaten bu. 

Basitçe kodlanmış ve herkese açık bir şekilde paylaşılmış olması sayesinde Wordle onu eşi için üreten bir kişinin keyfi sınırlamalarına sıkışmadan büyüyebildi. Bu açıklık ve basitlik insanları üretmeye ve yaratıcı olmaya teşvik eden asıl faktördü. Eğer öyle olmasaydı 91 dile çevrilemez; Squabble, Sweardle, Numble gibi versiyonlarını göremezdik

Bunu bir de günümüzde trend hâline getirilmesi için zorlanan diğer teknolojilerle kıyaslayalım. Metaverse, VR, Web3 gibi şeyler her ne kadar herkesi davet ediyor gibi görünse de bu davet tüketim ile sınırlı. Yaratıcı bir şekilde parçası olmak için ya bu işin başını çeken şirketlerde iş bulmanız ya da ciddi bir teknik ve maddi birikime sahip olmanız lazım. Ayrıca en başından itibaren sürekli para harcamanız bekleniyor. Böyle bir durumda da ne kadar PR bütçesi ayrılırsa ayrılsın bu teknolojilerin tutması en azından kısa vadede mümkün olmuyor.

İkinci önemli nokta ise New York Times’ın Wordle’ı satın alması. Burada her ne kadar oyunun yaratıcısı Wardle’a kızanlar olsa da bir gerçeği kabul etmek lazım. Tüm dünyanın oynamaya karar verdiği bir oyunun tek kişi tarafından ayakta tutulması hem maddi hem de psikolojik olarak mümkün değil. Bu yüzden satma kararını anlamak gerekiyor. 

New York Times’ın satın alma kararını anlamak için de son çeyrek raporlarına bakmak yeterli. 10 milyon abone hedefine üç yıl önceden ulaşan Times’ın bu başarısında dijital bulmaca ve mini oyunlara verdiği önemin payı çok büyük. 2021 sonunda Times’ın, başta oyunlar olmak üzere, haber dışı ürünlerine abone olan kişi sayısı 2.138.000. Bu da 22 milyon doların üzerinde bir gelir demek.

Bu da aslında gazetenizi dijital olarak yayınlasanız da bazı alışkanlıkların hiç değişmediğinin bir işareti. Nasıl kimi gazeteler hakkında konuşulurken bulmaca ekleri övülürse dijitalde de iyi bulmacalar sunduğunuzda karşılığını buluyorsunuz. Eğer elinize Wordle gibi gayet basit ama insanların her gün sitenizi veya uygulamanızı açmasını sağlayacak bir bulmacaya sahip olma fırsatı geçtiyse de bunu kaçırmamanız lazım.

Bütün bunları bir araya getirdiğimizde Wordle aslında geçmişte kaldı dediğimiz bazı şeylerin aslında hâlâ fazlasıyla etkili olduğunu gösterdi. Çünkü trendler gelip geçse de altında yatan dinamikler aslında işin doğasının kolay kolay değişmediğinin kanıtı.

Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
İlginizi çekebilir