Araştırma · Rapor
Türkiye haber medyasında kadın ve liderlik
Bu araştırma, Türkiye’de faaliyet gösteren görsel-işitsel, işitsel, basılı ve dijital olmak üzere toplam 782 medya kuruluşunun mülkiyet yapısını ve haber odalarındaki tepe yönetim kademelerini toplumsal cinsiyet eşitliği ve dikey ayrışma (cam tavan) kavramları çerçevesinde niceliksel olarak incelemektedir. Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Raporu (2022) verilerine göre Türkiye'nin cinsiyet eşitsizliğinde 146 ülke arasında 124., üst düzey yöneticilikte ise 120. sırada yer aldığını anımsatan çalışma, bu makro tablonun medya endüstrisindeki eril tahakkümü nasıl beslediğini belgelemektedir. Araştırma bulguları; incelenen televizyon kanallarının tamamının sahiplerinin ve yönetim kurulu başkanlarının erkek olduğunu, haber merkezi üst düzey yöneticilerinde de erkek oranının %73,84 olarak gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Günlük ulusal gazetelerin imtiyaz sahiplerinin %91,6'sı, çevrimiçi haber sitelerinin mülkiyet yapısının %92,30'u erkeklerden oluşurken; haber odası tepe yönetimlerinde (genel yayın yönetmenleri, yazı işleri müdürleri) kadın oranının ulusal gazetelerde %12,08, dijital doğumlu mecralarda ise %9,67 gibi çarpıcı düzeylerde düşük kaldığı ve ulusal gazetelerin genel yayın yönetmenleri arasında hiç kadın bulunmadığı saptanmıştır. Sektörde kadın liderliğinin ve karar alma mekanizmalarındaki ağırlığının istisnai olarak erkeklerin önünde olduğu tek alanın ulusal dergiler (%58,69 kadın yönetici) olduğu tespit edilirken; yerel gazetelerin de %72,48 oranında erkek yöneticiler tarafından kurgulanarak ulusal basının eril kodlarını aynen ürettiği görülmüştür. Sonuç olarak çalışma, geçtiğimiz 35 yıllık tarihsel süreçte basındaki kadın yönetici oranlarının anlamlı bir artış göstermediğini ve iletişim fakültelerindeki dengeli öğrenci dağılımına rağmen istihdamda bir uçurum olduğunu vurgulayarak, medyadaki tek sesliliğin kırılması ve eril içerik politikalarının dönüştürülmesi için çeşitlilik odaklı kurumsal istihdam stratejilerinin hayata geçirilmesi gerektiğini savunmaktadır.
Summary (English)
This study provides a comprehensive quantitative analysis of the ownership structures and top management positions within 782 media organizations in Turkey across audio-visual, print, and digital sectors, evaluating the contemporary landscape through the lenses of gender equality and vertical segregation (the glass ceiling). Highlighting that Turkey ranks 124th in gender inequality and 120th in senior management positions among 146 countries according to the Global Gender Gap Report (2022), the research documents how this macro socio-economic disparity heavily reinforces male hegemony inside newsrooms. The empirical findings reveal that 100% of the owners and chairpersons of the analyzed television channels are male, with men further dominating 73.84% of senior newsroom executive roles. A deeply entrenched patriarchal structure is mirrored across print and digital platforms, where men comprise 91.6% of national daily newspaper owners and 92.30% of online newspaper proprietors; correspondingly, female representation among top newsroom decision-makers stalls at a meager 12.08% in national newspapers and drops to 9.67% in digital-born outlets, with an absolute absence of female Editors-in-Chief in national dailies. The national magazine sector stands out as the sole exception within the media industry where women successfully shatter the glass ceiling, securing a 58.69% majority in senior management roles, whereas local newspapers mirror national patterns with 72.48% male executive dominance. Concluding that the ratio of female media managers in Turkey has seen no significant progress over the last 35 years despite equal gender distributions among journalism students, the study emphasizes that implementing diversity-oriented recruitment policies is an imperative prerequisite to dismantle patriarchal news outputs and establish a pluralistic public sphere.
