Araştırma · Rapor
Basın kanunu değişikliği ve GDPR
Bu rapor, kamuoyunda "Dezenformasyon Yasası" veya "Sansür Yasası" olarak da bilinen "Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"ni, iktidar temsilcilerinin iddialarının aksine, Avrupa Birliği'nin (AB) "Dijital Hizmetler Yasası" (DSA) ve "Brüksel Burjuva İnternet Modeli" ilkeleriyle ne ölçüde bağdaştığını karşılaştırmalı bir yasal analiz yöntemiyle incelemektedir. Araştırma; platformların algoritmik şeffaflığı, kriz planları oluşturması, hesap verebilirliği ve çocukların zararlı içeriklerden korunması gibi teknik düzenlemelerde tasarı ile DSA arasında paralellikler bulgulasa da, yasanın omurgasını oluşturan cezalandırma ve denetim mekanizmalarının AB müktesebatıyla kökten çeliştiğini ortaya koymaktadır. "Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" maddesindeki muğlaklıkların, sosyal medya kullanıcılarının paylaşım ve beğenilerinden ötürü hapis cezası alabilmesinin önünü açmasının ve veri paylaşım zorunluluklarının, insan hakları, sansür karşıtlığı ve mahremiyet (GDPR) odaklı Brüksel modelinden ziyade devlet kontrolünü mutlaklaştıran "Pekin Paternalist İnternet Modeli" ile örtüştüğü vurgulanmaktadır. Ayrıca internet gazetecilerinin basın kanununa dahil edilmesi olumlu bir adım gibi sunulsa da, basın kartı dağıtma ve iptal yetkilerinin bağımsız sektörel yapılar yerine doğrudan İletişim Başkanlığı'na devredilmesi ile BTK'nın genişleyen sansür yetkileri, AB ilerleme raporlarında kronikleşen "düzenleyici kurumların bağımsızlığı" ve "muhalifler üzerinde otosansür baskısı" eleştirilerini daha da derinleştirecek niteliktedir. Sonuç olarak rapor; söz konusu tasarı teklifinin Türkiye dijital medya ekosistemini AB standartlarıyla uyumlaştırmaktan ziyade, mevcut yapısal kopukluğu artırarak dijital otoriterliği yasallaştıran pratikler doğurmaya elverişli olduğunu savunmaktadır.
Summary (English)
This report examines the legislative proposal popularly known as the "Disinformation Law" or "Censorship Law" in Turkey, analyzing the extent to which it aligns with the European Union’s (EU) "Digital Services Act" (DSA) and the underlying "Brussels Bourgeois Internet Model," despite claims to the contrary by ruling political figures. Through a comparative legal analysis, the study observes that while the proposal shares common grounds with the DSA regarding platform accountability, algorithmic transparency, crisis management frameworks, and child protection measures, its core punitive and regulatory mechanisms directly contradict EU norms. The research underlines that the ambiguity of the clause criminalizing the "public dissemination of misleading information," which allows for the imprisonment of social media users based on shares and likes, coupled with privacy violations, severely deviates from the human-dignity and anti-censorship tenets of the Brussels model, heavily resembling the state-centric "Beijing Paternalistic Internet Model" instead. Furthermore, although integrating internet journalists into the statutory press law appears positive, delegating the exclusive authority of issuing and revoking press cards to the Directorate of Communications—alongside the expanded 4-hour content removal powers granted to the ICTA (BTK)—directly undermines the institutional independence of regulatory bodies frequently emphasized in EU progress reports. Consequently, the report concludes that rather than harmonizing Turkey's legal digital framework with European standards, this legislative package exacerbates the existing divergence, cementing systemic digital authoritarianism and expanding a legal environment ripe for institutional censorship.
