1

Finansal, ekonomik ve politik baskı altındaki haber merkezleri küçülüyor, işlevsizleşiyor ya da kapanıyor.

Dijitalleşme, haber merkezi yöneticileri ve medya sahipleri tarafından geleceğe dönük bir yatırım değil insan kaynaklarını daraltma ve maliyetleri kısma fırsatı olarak görülüyor.

Büyük yeni medya platformları, yarattıkları etkiyle haberin üretim ve tüketim süreçlerini dönüştürüyorlar. Gazeteler, geçmişte reklam verenlerle girdikleri tahakküm ilişkilerinin benzerlerine bu tür platformlarla girmeye başlıyorlar. Facebook, Google ve Twitter gibi aktörler haber endüstrisinin kaderini belirler bir pozisyona geliyor.

Dijital reklam gelirleri ABD gibi marketlerle hızla yükseliyor, aralarında podcast gibi formların da olduğu yeni formlar ortaya çıkıyor. Gelişmekte olan ve gazete satın alma oranı hâlihazırda düşük olan ülkelerde basılı yayınlar kriz yaşıyor.

Yazılımlara ve botlara dayalık habercilik gelişiyor. Dünyanın en büyük ajansları her gün binlerce haberi botlara yazdırıyor. Sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik ve melez gerçeklik gibi teknolojilerin habercilik alanındaki kullanımları yaygınlaşıyor. Büyük haber endüstrisi aktörleri, bu alanlarda üretim yapan şirketlere yatırımlar yapıyorlar.

Dezenformasyon ve yalan haber tartışmasıyla başlayan, post-truth çağı adı altında kavramlaşan çağda gazetecilik bir itibar krizi yaşıyor. Bazı gazeteciler ve akademisyenler temel ilkelere dönüş çağrısı yaparken, bazıları ise yeni yaratıcı çözümler ve platformların da içinde bulunduğu kompleks bir özdenetim sistemini öneriyorlar.

Veri gazeteciliği, geçmişte hiç olmadığı kadar alanı domine ediyor. Spor gazeteciliği de dahil olmak üzere her alanda verinin “temel gazeteciliğin gereği” hâline tekrar döndüğü, veriyi temizleme, analiz etme ve görselleştirme yeteneklerinin öne çıktığı bir döneme giriyoruz.

Her birimiz, sürekli veri üreten cihazlara bağlı yaşıyoruz. Kocaman bir gözetim rejimi içerisindeyiz. Bir dakikamızı ayırıp okumadan kabul ettiğimiz kullanıcı sözleşmeleriyle dijital platformlara verebileceğimizi hayal bile etmediğimiz ayrıcalıklar veriyoruz. Elbette bir de rıza göstermediğimiz gözetim pratikleri var.

İlginizi çekebilir:  Sanal gerçeklik haberin anlatım gücünü artırmak için nasıl kullanılabilir?

Büyük veri analizi konusunda firmalar her geçen gün daha da gelişiyor ve nitelikli büyük veri analizleriyle gözetim rejimi güçlendikçe güçleniyor.

Gazeteler, okurlarının dijitaldeki anlık faaliyetleri hakkında daha detaylı bilgiye sahip. Isı haritaları da dahil site kullanım süreçlerine ilişkin sıra dışı detaylar Google Analytics veya Chartbeat benzeri çok işlevli araçlarla mecra sahipleri için erişilebilir durumda. İmlecin sayfa üzerindeki her hareketi haber odalarını yönetenlerin önüne veri olarak düşüyor.

Haber dünyası, okur davranışlarını anlama bağlamındaki ütopyasını ekonomik ve politik distopyasıyla eş zamanlı olarak yaşıyor.

NewsLabTurkey, Türkiye ve dünyadaki tüm bu gelişmeleri içeren medya krizinin içerisine doğuyor. Amacımız, Türkiye’de haber endüstrisindeki “nasıl yapmalı” sorularına cevaplar vermek.

Oluşturduğumuz her içerik, dünyada veya Türkiye’de kabul görmüş pratikleri ele alıyor ve bu pratiklerin eleştirilerini de içeriyor. Yani “nasıl yapmalı” sorusu kadar “nasıl yapmamalı” ve “neden böyle olmalı” gibi soruların da yanıtlarını arıyoruz.

Bu süreç boyunca farklı jenerasyonlardan muhabirler, akademisyenler, güvenlik ve teknoloji uzmanları olarak sizin için içerik üreteceğiz.

Amacımız, Türkiye gazetecilik endüstrisinde ve akademide yaşanan gazeteciliğin teknolojiye ve yeni trendlere adaptasyonu krizine çözümler üretmek, gazeteciler ve gazeteci adayları için bir başvuru kaynağı yaratmak.

Özetle, The Guardian Foundation ve İsveç Başkonsolosluğu desteğiyle, Mint360 ve Toplumsal Bilgi ve İletişim Derneği işbirliğiyle gerçekleştirdiğimiz bu işle dijital gazetecilik alanının en çok sorulan sorularını yanıtlamayı amaçlıyoruz.

Biz, NewsLabTurkey’i, Türkiye’deki dijital haber balonunun patlamasına ve işsizlik ile güvencesizlik krizinin derinleşmesine karşı bir önlem, bir tür sigorta olarak görüyoruz. Teknolojiye adapte olmuş, hikaye anlatmayı bilen yeni kuşak gazeteciler yetiştirmeyi, sektördeki gazetecileri ise daha donanımlı hâle getirmeyi hedefliyoruz.

Sarphan Uzunoğlu
NewsLabTurkey genel yayın yönetmeni Dr. Sarphan Uzunoğlu, Lebanese American University Multimedya Gazetecilik Bölümü öğretim üyesidir. Uzunoğlu daha önce UiT Norveç Arktik Üniversitesi Medya ve Dökümantasyon Bölümü'nde ve Kadir Has Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümlerinde öğretim üyesi ve öğretim görevlisi olarak çalışmıştır.

Tableau ile haritalar yaratmak

Önceki içerik

Gazeteciler Google AMP Hikâyeler’i nasıl kullanabilir?

Sonraki içerik