Kripto para haberciliği: Nasıl yapılmalı ve nelere dikkat edilmeli?

Popüler kripto para Bitcoin’in fiyatı bir yılda neredeyse 5 katına çıkarak 50 bin ABD doları aştı. Hâl böyle olunca pek çok Türkçe içerik sadece Bitcoin değerinin ne kadar yükselip, azaldığına odaklandı. Elbette kripto para haberciliği Bitcoin’in değerine bağlı, dar bir alan değil. Yüzlerce kripto paranın işlem gördüğü piyasaya dair habercilik yapabilmek için farklı disiplinlere ihtiyaç duyuluyor.

Ekonomi ve finans bilgisi, yabancı dil yeterliliği ve blockchain (blokzincir) teknolojisi gibi farklı alanlarda yetkinlik gerektiren kripto para haberciliğini Kadir Has Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Görevlisi İsmail Hakkı Polat, dijital içerik üreticisi ve eğitmen Fatih Güner, Koin Bülteni editörü İlkyaz Taşdemir ve avukat Sima Baktaş NewsLabTurkey için değerlendirdi.

Ana akım medya kripto para haberlerinde başarısız

Ana akım medyada kripto para haberlerinin olumsuz bir şekilde yer aldığını düşünen; bunun nedeni olarak da haberi hazırlayan muhabirin ya da sorumlu müdürün kripto para konusunda bilgisiz olmasını ya da kripto para piyasasının dolandırıcılıkla eş tutulmasını gören Polat, “Eylül ayından itibaren Bitcoin’in dikkat çeken yükselişi nedeniyle gerek ana akımda gerek yeni medya mecralarında kripto para haberleri popülerleşti. Fakat bazı haberler spekülatif olmayacak kadar bilgiden yoksun şekilde yazılıyor. Her biri aylık milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayan, sayıları ondan fazla kripto para piyasasına haber yapan site var. Ana akım medya olarak bilinen finans yayıncılarının özellikle kripto para konusundaki içerikleri bu sitelere yetişemez,” diyor.

Dijital güvenlik ve finansal özgürlük

Kripto para alanında çalışacak gazetecilerin finansal okuryazarlık, özelde ise kripto para okuryazarlığı becerisine sahip olması gerektiğini düşünen Polat, “Bir kripto para yatırımcısı çok fazla para kazansa bile kazandığı parayı saklayacak güvenli dijital ortamdan yoksunsa finansal özgürlüğü olamaz. Bu sebeple gazeteciler, dijital güvenlik alanındaki gelişmelere hâkim olmalı ve net bir şekilde okuyucusuna aktarabilmeli” diyerek gazetecilerin üzerine düşen sorumluluğa dikkat çekiyor.

Gazetecinin kripto paralara yönelik yaklaşım geliştirmesinin önemli olduğunu kaydeden Polat, “Gazeteci kripto paraların gerçek hayattaki karşılığı ne, günlük hayatta hangi problemi çözüyor, kripto para yatırımcısına ne vaat ediyor sorularına yanıt verecek donanımda olmalı. Parasını muhafaza edemeyecek yatırımcılar ya da konuyla ilgili bilgi sahibi olmak isteyenler için alım satım platformlarıyla ilgili nesnel yaklaşım geliştirmeli,” diyor.

Kripto para piyasasının büyüyeceğini ve geleneksel finans piyasasıyla etkileşime gireceğini kaydeden Polat, kripto para haberciliğine dair şöyle önerilerde bulunuyor:

“Türkiye’de kripto para piyasası için terimler sözlüğü ya da kütüphanesi oluşturulmalı. Buradaki terimlere gazetecilerin katkıda bulunması oldukça önemli. Pek çok bülten var ama yabancı dillerden alınan sözcükler bir türlü Türkçe’ye çevrilemiyor. Sıcak haberlerden ziyade ‘evergreen’, kalıcı bilgi yayıncılığı yapmakda fayda var. Kripto para ekosisteminin nereye gittiğine dair gazetecilerin tartışma açmasını da önemli buluyorum.”

Gazeteciliğin temel prensibi: Teyit etmek

İlkyaz Taşdemir, 2017 yılında yayına başlayan kripto para bilgi paylaşım platformu Koin Bülteni’nde editör olarak çalışıyor. Felsefe eğitimi alan Taşdemir, finans sektörüne ilk adım attığında çok zorlandığını söylüyor: “Bloomberg’de konuşulanları hiçbir şekilde anlamıyordum. Terimler bana çok yabancıydı. Aynı şey kripto para sektörü için de geçerli.”

Kripto para sektörünün oldukça canlı olduğunu söyleyen Taşdemir, “Son dönemde Bitcoin fiyatında görülen artış, kurumsal talebin artması ve Elon Musk gibi ünlü isimlerin piyasaya dahil olmasıyla işin rengi değişti. Artık her platformda, her saniye yeni bir şeyler konuşuluyor ve bu hıza yetişmek kolay bir şey değil. Bunun için iyi bir araştırmacı olmak ve görülen her bilgiye ‘doğru’ diyerek atlamamak lazım. Bu da zamanla kazanılan bir alışkanlık” diyerek gazeteciliğin temel prensiplerinden biri olan haberi önce teyit etmeye dikkat çekiyor.

Bilgi kirliği ve sahte haberler

Çalışırken karşılaştığı zorlukları sorduğum Taşdemir, bilgi kirliliği ve sahte haber sorunlarını öncelikliyor: 

“Birkaç yazıya denk geliyorsunuz, yazı üst sıralarda çıkıyor ama içi bomboş. Kaynağı belirsiz cümleler ve argümanlardan oluşuyor. Bilgiyi nereden aldıklarını öğrenmek için cümleleri tek tek aratıyorum ama alakasız sonuçlar elde ediyorum. Kripto para sektöründe, hatta genel olarak habercilikte, böyle hatalara yer verilmemesi gerekiyor. O haberin yanlış olduğu birkaç dakika içinde ortaya çıkacak zaten ama işin kötü yanı, bu riski umursamamaları. Bu nedenle sadece tıklanma hevesiyle yapılan işler bana doğru gelmiyor. Para kazanılıyor belki ama gerçek bir okur kitlesine sahip olduklarını sanmıyorum. Ne olursa olsun kaliteden ödün vermemek ve doğrunun peşinden gitmek gerekiyor.”

Fatih Güner: Türkiye’de kripto para haberciliği değil içerik dağıtımcılığı yapılıyor. Tweet'le

Türkiye’nin kripto parayla ilgili ilk bülteni “kriptopara.io”yu yayınlayan dijital içerik üreticisi ve eğitmen Fatih Güner, Türkiye’de kripto para haberciliğinin yapılmadığını düşünüyor. Haberciliğin araştırma, disiplin, format ve etik gerektirdiğini söyleyen Güner, “Bugün Türkiye’de kripto paralar konusunda içerik üreten web siteleri ya da çoğunluğu eskimiş isimlerin arkasında olan sosyal medya hesapları mevcut. Bunlar habercilik değil daha çok dağıtım yapıyor. Dolayısıyla habercilik ekseninde değil de içerik dağıtıcılığı ekseninde değerlendirecek olursam; manipüle edici bir içerik dağıtımı/yayılımı olduğunu söyleyebilirim,” diyor.

Bitcoin ve kripto paraları eleştiren hiçbir içeriğe önem verilmediğini ve tartışılmadığını düşünen Güner, “Türkiye’de ticaret yapan borsaların çok fazla PR içeriği sunduğu aşikâr. Dolayısıyla kripto parayla ilgili sadece güzelleme görüyoruz. Bu da hem toplumu hem de ana akım medyayı kripto paralar konusunda manipüle ediyor. Toplum, kripto parayla ilgili yapılan eleştirileri, teknolojideki eksiklikleri, kullanımdaki sorunları, bu alan üzerindeki büyük küçük etkileri yeterince görmediği ve bilmediği için, kripto paraları olduğundan daha büyük hissediyor, bu sanırım manipülasyonun son noktası” diyerek eleştirilerini dile getiriyor.

Kripto para haberciliği üzerine çalışacak gazetecilerin kripto paralara yönelik eleştirileri iyi anlaması gerektiğini düşünen Güner, bu eleştirilerin en başında kara para, terörizm finansmanı olduğunu aktarıyor:

“Türkiye’de kripto para üzerine çalışan gazeteciler sadece Bitcoin güzellemesi yapacaklarına, yaptıkları programları PR bütçeleri ile destekleyeceklerine, objektif bakış açısıyla eleştirilere de yer vermeli diye düşünüyorum. Bu yüzden güvenilirliklerini de yavaşça kaybediyorlar. Konuklarına sordukları, önceden hazırlandığı belli sorular, konuları daima çerçevelemeye çalışmaları, yönlendirici beyanatlar, mesleki standartlardan ve profesyonellikten uzak olarak algılanıyor.”

Hukuki düzenleme boyutu

Kripto paranın hukuki durumunu NewsLabTurkey için değerlendiren avukat Sima Baktaş, kripto paralara yönelik herhangi bir düzenleme olmadığını fakat bu durumun kripto paraları yasal olmaktan çıkarmadığını vurguluyor: “Kripto para alım satımı yapmakla ilgili herhangi bir yasaklayıcı düzenleme olmadığı için Türkiye vatandaşları ve diğer hukuki uygunluğu olan yabancılar Türkiye’de kripto paraları alım satımını yapabilirler.”

Baktaş, piyasalara müdahale amaçlı kasıtlı yapılan yanıltıcı ve yanlış haberlerin Sermaye Piyasası Kanunu’na göre suç oluşturabileceğini fakat kripto paraların Türkiye’de menkul kıymet ya da mal olarak yasal bir statüsü olmadığı için bu konuda yapılacak benzer nitelikteki haberlerin hukuki olarak hangi kanun ve maddeleri çerçevesinde değerlendirileceğinin belirsizliğini koruduğunu aktarıyor.

Kripto para ve kripto para platformlarıyla ilgili kasıtlı olarak yapılan ve yatırımcıları ya da ilgili platformları zarara uğratan haberlerle ilgili genel hukuk hükümlerine göre yargılama yapılabileceğini vurgulayan Baktaş, haber ve şikâyetin içeriğine göre Türk Ceza Kanunu ya da farklı kanunlar kapsamında cezaların gündeme gelebileceğini de sözlerine ekliyor.

Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
İlginizi çekebilir