Discord’dan 4Chan’e, Pentagon belgelerinin tuhaf yolculuğu: Sahi sızıntı gazetecilerine ne oldu?

Getting your Trinity Audio player ready...

Son günlerde dünya gündeminin en önemli başlıklarından biri Pentagon‘un sızdırılan gizli belgeleri. Genç ordu mensubu Jack Teixeira’nın sızdırdığından şüphelenilen belgeler, ABD istihbaratının yurtdışındaki gözetleme ve dinleme operasyonlarından toplanan bilgileri içeriyor. Belgelerdeki en önemli başlık da tabii ki Rusya ve Ukrayna arasında bir yıldan uzun süredir devam eden savaş.

Büyük savaşların olduğu yerde “sızıntı gazeteciliğinin” de en önemli örneklerini görmemiz tesadüf değil. Vietnam Savaşı’ndan, Irak işgaline ve Afganistan’daki iç savaşa kadar, ABD‘nin dahil olduğu birçok uluslararası krizde ordu mensuplarının gizli belgeleri yayınlattığına tanık olduk.

Ancak bu sefer durum farklı. Sızdırılan bilgiler belki de gelecekte Pentagon’dan ziyade “Discord Belgeleri” diye anılacak. Zira belgelerin ilk ortaya çıktığı yerler arasında, popüler video oyunu Minecraft oyuncularının toplandığı bir Discord sunucusu da var. Belgelerin yayılma güzergâhı, 4Chan gibi daha da ilginç kanalları içeriyor.

Sızıntının bu ilginç doğası büyük ölçüde Teixeria’nın 21 yaşında bir genç olmasına, diğer bir deyişle Z kuşağına mensup olmasına atfediliyor.

Bu durum da “Peki sızıntı gazetecilerine ne oldu?” sorusunu gündeme getiriyor.

Bu görsel Midjourney’de oluşturulmuştur.

Bu işler eskiden nasıl oluyordu? Eskiden gazeteciler vardı!

Amerikan tarihinin en büyük sızıntılarından biri olan 1971 tarihli Pentagon Belgeleri’ni dünya, New York Times’ta okumuştu. Vietnam Savaşı’yla ilgili bir proje üzerinde çalışan askeri analist Daniel Ellsberg, ABD’nin Vietnam Savaşı’na müdahalesiyle ilgili sızdırdığı belgeleri, önce savaşı eleştiren birkaç senatöre göstermişti. Senatörlerin verdiği fikir üzerine Ellsberg belgeleri gazeteyle paylaşmış ve belgelerle ilgili ilk haber de 13 Haziran 1971’de, gazeteci Neil Sheehan imzasıyla çıkmıştı.

Dünyayı sarsan bir diğer ifşa süreci de 2010 civarında kendini bir gazetecilik örgütü olarak tanıtan WikiLeaks’in kurulmasıyla başlamıştı. Sızıntı haberciliğinin en önemli örneklerinden olan WikiLeaks, ABD Ordusu’nda istihbarat analisti Chelsea Manning tarafından sızdırılan bir dizi istihbarat belgesini yayınlayarak dünyanın dikkatini çekmişti. WikiLeaks belgelerinde Irak işgali ve Afganistan savaşıyla ilgili skandal bilgiler vardı. Örgütün kurucusu Julian Assange bugün halen Britanya’da Belmarsh Hapishanesi’nde tutuluyor ve ABD’ye iadesi bekleniyor.

ABD Ulusal Güvenlik Ajansı’nda (NSA) eski bilgisayar uzmanı Edward Snowden da “ifşacı” denince akla gelen en önemli isimlerden. Snowden, NSA’nın kurduğu uluslararası gözetleme ağını ifşa ettiği o ünlü belgeleri Glenn Greenwald, Laura Poitras, Barton Gellman ve Ewen MacAskill adlı dört gazeteciye vermişti. Belgelere dayanan haberler Washington Post ve Guardian’da yayınlanmıştı.

Discord’dan 4Chan’e: Son sızıntının tuhaf yolculuğu

Bilindiği kadarıyla son sızıntıların ardındaki isim olan Teixeria, öncüllerinden epey farklı bir yol izledi. Belgelerin ilk kez Discord sunucularında yayınlandığı düşünülüyor. İlk olarak hangi sunucuda paylaşıldıkları ise tartışmalı.

“Minecraft Earth Map” adlı ilk şüpheli sunucuda 10 gizli belgenin mart başında yayınlandığı biliniyor. Bu kanal adından da anlaşılacağı üzere Minecraft oyuncularının yer aldığı ve oyunu tartıştığı bir sunucu.

İkinci şüpheli kanal da Filipinli bir YouTuber’ın hayranlarının toplandığı WowMao adlı bir sunucu. Görgü tanıkları 1 Mart ve 2 Mart tarihlerinde bu kanalda da 30’dan fazla belge yayınlandığını iddia ediyor.

Öte yandan çok ilginç bir iddia daha var. O da birtakım gizli belgelerin aslında ocaktan beri yayınlanıyor olduğu. Araştırmacı gazetecilik kurumu Bellingcat, genellikle “Thug Shaker Central” diye adlandırılan ama ara sıra ismi değiştirilen bir sunucuda 13 Ocak tarihli bir belgeyi gördüklerini yazdı.

Gizli belgelerin ancak nisan ayında Discord dışına çıktığı belirtiliyor. Belgelerin Discord’dan sonra ilk durağı da müstehcen animelerin ve meme’lerin paylaşıldığı, hâlihazırda birçok ülkede engellenmiş olan 4Chan adlı sosyal medya uygulaması.

Aylardır bu sitelerde gezdiği hâlde fark edilmeyen belgeler ancak nisanda Telegram’a ve Twitter’a taşınınca tespit edilebildi.

5 Nisan’da belgeler Rus yanlısı Telegram kanallarında yayılmaya başladı. İlk Telegram paylaşımı “Donbass Devushka” (Donbas Kızı) adlı kanala ait. Kanalın birçok admini olsa da arkasındaki esas ismin Washington’da yaşayan eski ABD askeri Sarah Bils olduğu biliniyor. 37 yaşındaki Bils, belgelerin yayılmasında önemli bir rol oynadı ama kendisinin bu belgelerle bizzat ilgisi olmadığını, onları başka insanlar gibi sosyal medyada gördüğünü söylüyor.

Bu arada Bellingcat’in tanıklardan elde ettiği, yukarıda bahsi geçen platformlarda dolaşan bu belgelerin hiçbiri taranmamıştı. Diğer bir deyişle Teixeria’nın belgeleri taratmak yerine çıktılarını alıp fotoğraflarını çektiği düşünülüyor.

Belgelerin bu şekilde yayınlanması Başkan Joe Biden ve Pentagon yönetimi için önemli bir prestij kaybı olarak değerlendirilirken, Z kuşağının sızıntı haberciliğini nasıl dönüştüreceği şimdiden tartışma konusu oldu.

21 yaşındaki genç ifşacı

Sızıntının arkasındaki isim olduğu kesinleşirse “yeni nesil ifşacı” diye anabileceğimiz Teixeria, ABD Hava Ulusal Muhafızları Otis Üssü’nde görev yapıyordu ve 102. İstihbarat Birimi’nde bilgisayar ve iletişim sistemlerinin bakımından sorumluydu.

Teixeira, Hava Ulusal Muhafızları’na 26 Eylül 2019’da katılmıştı. İddiaya göre Teixeira’nın, Pentagon’a bağlı çalışan ve çok gizli bilgilerin saklandığı Ortak Küresel İstihbarat İletişim Sistemi adlı bilgisayar ağına erişimi vardı.

ABD’de 1 milyondan fazla kişinin “çok gizli” damgalı erişim yetkisine sahip olduğu tahmin ediliyor. Aralarında Teixeira gibi çok sayıda genç de var.

Bu görsel Midjourney’de oluşturulmuştur.

Belgeleri neden paylaşmış olabilir?

Teixeira’nın, sahip olduğu bu erişim yetkisi sayesinde gizli belgelerin çıktısını alarak fotoğrafladığı ve ardından Discord’da paylaşmaya başladığı düşünülüyor.

Ancak bu noktada akla şu soru geliyor: Teixeira, bu belgeleri bir gazeteye veya siyasetçiye vermek yerine neden Discord sunucularında paylaştı? Bu konuda da çeşitli teoriler var.

İnternet ortamında onaylanma isteğinden ifşacılığa…

Teixeira’nın üye olduğu Discord sunucularının bazı üyeleri, genç askerin ırkçı ve Yahudi düşmanı hakaretler savurduğu ve ardından tüfekle ateş ettiği bazı görüntüleri Washington Post’la paylaştı.

Genç askerin bir arkadaşı, onu “vatansever, dindar bir Katolik ve silahlara ilgi duyan, Amerika’nın geleceği hakkında şüpheleri olan bir özgürlükçü” diye tanımlıyor.

Aşırı sağcılar ve Cumhuriyetçi siyasetçilerin önemli bir kısmı şimdiden Teixeira’yı sahiplenmiş durumda. Bu kişiler de Teixeira’nın belgeleri aslında siyasi amaçlar doğrultusunda paylaştığını düşünüyor.

Ayrıca belgelerin sızdırılmasının Pentagon içindeki muhalif bir grubun işi olduğuna inanan kesimler de var.

Öte yandan Washington Post’tan Drew Harwell’in de aralarında yer aldığı birçok yazar, en azından Teixeira’nın bu belgeleri aslında Discord’daki çevresini etkilemek için sızdırdığı görüşünde.

Harwell, konuyla ilgili bir yazısında, “20’li yaşlardaki arkadaşlarını etkilemek için hükümet sırlarını kullandı. Çevrimiçi ortamda onaylanma ihtiyacı için askeri statüsünü kullanma girişimi tutuklamayla bitti” diyor.

ABD ordusunun son dönemde Z kuşağına ulaşmak için Discord’da binlerce kullanıcının katıldığı sohbet odaları açtığını hatırlatan Harwell, hayatının önemli bir kısmını internette geçiren gençlerin artık askeriye için ikilem hâline geldiğini söylüyor:

“Gizli sırlara erişimi olan ama hayatının büyük bir bölümünü internette geçiren, askeri donanıma hayranlık beslese de arkadaşlarına gösteriş yapma hevesi güden genç bir iş gücünü nasıl denetleyeceksiniz?”

“Kendine ‘lider gangster’ diyordu”

Sızıntıların ilk adresi olduğu düşünülen “Thug Shaker Central” sunucusu, kendini silahları ve savaş temalı video oyunlarını tartışmaya adamış bir grup.

Guardian yazarı Nancy Jo Sales, grubun Teixeira’nın askeri konulardaki üstün bilgisiyle ders vermeyi sevdiği genç erkeklerle dolu olduğunu vurguluyor.

Nitekim grup, Teixeira’ya “OG” yani “Orijinal Gangster” adını vermişti.

Sunucunun bir üyesi, New York Times’a verdiği röportajda OG hakkında şöyle söylüyor:

“Herkes OG’ye saygı duyuyordu. O adamdı, efsaneydi.”

Teixeira vakasının gündeme getirdiği daha pek çok soru var. Bunlardan biri de yeni neslin, gazetecilerden çok kendi arkadaş gruplarına güvenip güvenmediği.

Bu Discord sızıntıları, aynı zamanda, Teixeira’nın yüzlerce sayfalık belge arasından önemli ayrıntıları seçme işini profesyonel kalemlere bırakmak yerine kendisinin üstlendiği anlamına geliyor.

Her halükârda, onlarca yıldır dünya siyasetinin önemli bir yönlendiricisi olan sızıntı haberciliği açısından üzerine düşünülmesi gereken önemli bir vaka.

Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
İlginizi çekebilir