# Super app’ler ve dijital ekonominin geleceği

- Kaynak: https://newslabturkey.org/2022/03/01/super-appler-ve-dijital-ekonominin-gelecegi/
- Yayın tarihi: 2022-03-01
- Güncelleme: 2022-11-09
- Yazar: Anıl Aba
- Kategori: İş modelleri
- Etiketler: app, economy, ekonomi, super app, twitter
- Dil: tr

Mobil cihazların bir uygulama çöplüğüne döndüğü aşikâr. Martı için ayrı, BinBin için ayrı, Link için ayrı, Hop! için ayrı birer uygulama olması ya da aynı ürünlerin aynı fiyata satıldığı beş farklı online alışveriş uygulaması kullanılıyor olması gerçekten saçma ve verimsiz. Erikli Su_ _için bile sipariş uygulaması var. Bu meseleyi daha evvel [dijital istifçilik](https://www.newslabturkey.org/2021/10/19/bir-davranis-bozuklugu-olarak-dijital-istifcilik/) üzerinden, yani kullanıcı davranışı tarafından, incelemiştim.

Şimdi de uygulama enflasyonu konusunu teknoloji firmaları, yani arz tarafından, çözümlemeye çalışacağım.

![](https://www.newslabturkey.org/wp-content/uploads/2022/02/brett-jordan-ZVhbwDfLtYU-unsplash-1024x768.jpg)

##### **_Super app_ nedir?**

Birden fazla hizmeti tek bir çatı altında sunan uygulamalara “super app” (süper uygulama) deniyor. Bu uygulamalar ile mesajlaşma, e-cüzdan, online alışveriş, market siparişi, şehir içi kurye, toplu taşıma bileti alımı, araba paylaşımı, bisiklet paylaşımı, seyahat ve otel rezervasyonu, fatura ödemeleri, sinema bileti alma, oyun oynama, _online dating_, hastane randevusu ve sigorta gibi envai çeşit hizmeti uygulamadan çıkmadan alabiliyorsunuz.

**WeChat** (Çin), **Meituan** (Çin), **Alipay **(Çin), **Grab** (Singapur), **GoTo** (Endonezya), **Paytm** (Hindistan), **Tinkoff** (Rusya) dünyadaki bilinen süper uygulamalardan. _Meituan_ bir restoran rezervasyon uygulaması, _WeChat_ bir mesajlaşma uygulaması, _Grab_ bir taksi çağırma uygulaması, _Paytm_ faturasız telefon hizmeti, _GoTo_ ise kurye hizmetine yönelik bir çağrı merkezi olarak başlamıştı. Fakat hepsi büyürken bir noktada super app’e evrildi.

Super app’ler mobil cihazlarınızı uygulama enflasyonundan kurtarmanın yanı sıra **kullanım kolaylığı**, **pratiklik** ve **vakit tasarrufu** da sağlıyor. Mesela her uygulama yüklediğinizde kimlik bilgilerinizi, adresinizi, cep telefonunuzu, icabında HES kodunuzu, kredi kartı bilgilerinizi vs. tekrar tekrar girmeniz gerekiyor. Bugüne kadar bu bilgileri sağa sola kaç bin defa girdiğinizi, okumadığınız KVKK metinlerini kaç bin defa onayladığınızı bir düşünün… _Super app_, tek bir **çatı şirket** olduğu için, profil bilgilerinizi sadece bir kez girmeniz yeterli oluyor.

Benzer bir mantıkla, bütün kredi kartlarını tek bir karta aktaran _Fuze_, _Curve_ ve _Wallet_ _Card_ gibi, henüz fazla yaygın olmayan, [fintech girişimleri](https://payspacemagazine.com/fintech/one-card-wallet/) de var. Bildiğim kadarıyla şu zamanlarda Türkiye’deki bütün illerin toplu taşıma kartlarını birleştirecek bir kart üzerine çalışılıyor (bkz. kart enflasyonu). Aynı şekilde, E-Devlet Kapısı’nın kısmi bir süper uygulama, ya da en azından resmi bütün işlerinizi görebildiğiniz gayet iyi bir süper uygulama olduğu söylenebilir.

##### **_Super app_ neden Batı’dan değil de Doğu’dan yükseliyor?**

Bunun bir sebebi şu: Batı ülkeleri uzun süredir zengin oldukları için dijital dünyaya masaüstü bilgisayarlar ile girip laptoplarla devam ettiler. Bugün çoğu kişi, mobil cihazlarla birlikte, hâlâ laptop ve masaüstü bilgisayar kullanıyor. Asya ülkelerinde ise nüfusun çoğu, bir laptop sahibi olmadan, daha ucuz ve daha pratik olan mobil cihazları kullanmaya başladı. Bu yüzden Asyalılar daha _“mobile-first”_ kişiler. Mesela Batı’da, özellikle belli bir yaşın üzerindeki kişiler hâlâ e-posta kullanıyor. Asya’da e-posta kullanım oranı çok düşük çünkü fazla gerek yok.

İkinci bir sebebi ise Asya’daki ülkelerin çoğunda hukuki mevzuatların Batı ülkelerine göre daha esnek olması. Mesela Avrupa’da veri kullanımı ve KVKK düzenlemeleri epey sıkı tutuluyor. Bu yüzden Avrupa’dan çıkan bir süper uygulamanın büyük veri ekonomisinden istifade etme alanı daha dar. Aynı şekilde, AB ve ABD’de rekabet hukuku, en azından kâğıt üzerinde, Asya ülkelerine göre daha kısıtlayıcı.

Üçüncü bir sebep ise Batı dünyasında tekelleşme sürecinin farklı bir şekilde gelişmesi. Amerika’da, yıllar içinde, hepsi kendi alanında, Apple, Amazon, Microsoft, Google ve Facebook gibi tekeller oluştu. Hacmen o kadar büyükler ki yeni bir girişimin bu tekellerle rekabet etmesi neredeyse imkânsız. Batı’da süper uygulamadan önce süper cihaz geliştirildi: **iPhone**. Tıpkı oyun konsolu ve dandik bir işletim sistemine çok fazla odaklanan Microsoft’un mobil trenini kaçırması gibi _Apple_ ve _Samsung_ da mobil cihazlara çok fazla odaklandı. Zira her tekel kendi statükosunu yaratır ve onu korurken yeni teknolojileri kaçırır. Yeni gelir modelini **App** **Store** **komisyonculuğu** üzerine kuran Apple, şimdi App Store’daki süper uygulamalar tarafından, en azından Asya’da baypas ediliyor. Diyalektik teknoloji!

Dördüncüsü ve belki en önemlisi… Çin, _The Great Firewall of China_ (Çin Güvenlik Seddi) ile Facebook, Instagram, Gmail, DropBox, Twitter, YouTube, Spotify, Amazon vb. birçok uygulama ve internet sitesine erişimi engelledi. Çin’deki yerli şirketler, önce bu uygulamaları taklit etti. Sonra da, yaparak öğrenme ve asimetrik rekabetten azade özgür girişim ortamı sayesinde, yabancı uygulamaları aşan yerli uygulamalar geliştirdi. Bu aynı zamanda güncel bir iktisadi kalkınma dersi örneğidir.

##### **Peki ya Türkiye?**

Türkiye’de de küçük büyük birçok dijital uygulama, asıl işlevi ne olursa olsun, bu trendi yakalamaya çalışıyor. **Papara** kendi çapında bir [finansal super app](https://blog.papara.com/papara-super-app-olma-yolunda-ilerliyor/) olma yolunda ilerliyor. **İş** **Bankası**, Maximum Mobil uygulamasında [Pazarama](https://www.maximum.com.tr/TR/pazarama/Sayfalar/pazarama.aspx) diye bir online alışveriş ve market hizmeti sunmaya başladı. **Trendyol** basit bir moda alışverişi sitesi iken bugün damacana su siparişinizi bile kapınıza getiriyor. Aynı şekilde **HepsiBurada**, **Getir** ve **YemekSepeti** de hizmet alanlarını genişleterek birer _super app_ olma yolunda büyüyorlar. Herkes kendi müşteri tabanının adres, tüketim alışkanlıkları ve finansal bilgilerini kullanarak bir sonraki “büyük şey” olmak istiyor.

Fakat şurası çok açık ki bu ekonomide yüzlerce uygulamaya yer olmadığı gibi onlarca super app’e de yer yok. Bir noktadan sonra uygulama enflasyonu _super app_ enflasyonuna dönüşecek. Onlarca super app’in olması hem gereksiz hem mantıksız hem de verimsiz. Bu verimsizlik de dev bir _super app_ tekeliyle aşılacak. Yani dijital ekonominin geleceği, gayet anlaşılabilir bir şekilde, [Skynet](https://www.wikiwand.com/tr/Skynet_(Terminat%C3%B6r)) tarzı bir yapıya doğru gidiyor. Eğer bu tekel kâr amacı güden özel bir şirket olursa distopya, kâr amacı gütmeyen kamuya ait bir şirket olursa ütopya yaşarız. İnsanlığın 21. yüzyıldaki en kritik mücadelesi işte bu olacak…