NewsLabTurkey 2021 Almanak

2021’i geride bırakmaya gün sayarken NewsLabTurkey ekibi olarak medya ve gazetecilik dünyasında neler yaşadığımızı hatırlayıp seneyi gözden geçireceğimiz bir almanak hazırladık.

Sizce medya ve gazetecilik dünyasında yılın en önemli olayı hangisiydi? Listeye eklemek istediğiniz gelişmeleri bekliyoruz.

OCAK 2021

Clubhouse: Hatırlayan var mı?

Yalnızca Iphone kullanıcılarının davetiyeyle girebildikleri, Twitter’da neredeyse her akşam “Bugün 8’de Clubhouse’dayız!” mesajlarının önümüze düştüğü dönemlerini hatırlıyor musunuz? İzolasyon günlerinde dijital hizmetlerle olan bağımız belki de hiç olmadığı kadar artmışken, sesli sohbet tabanlı bir sosyal ağ olan Clubhouse, bir “unicorn start-up” olarak  hayatımıza hızlı bir giriş yapmıştı.  Şimdi çok uzak gibi gelse de 2021’in özellikle ilk çeyreği, Clubhouse ve başlattığı ses merkezli medyaların yükselişini konuşmakla geçti. Türkiye’de özellikle Boğaziçi Üniversitesi eylemlerine eşlik eden Clubhouse, gazeteciler için de yeni bir alan yaratma ihtimaliyle gündeme gelmişti. Elon Musk’ın konuk olduğu sohbet odaları, Clubhouse cephesinden gelen Android hamlesi Clubhouse kullanıcılarını heyecanlandırsa da şimdilerde eski cazibesini kaybettiğini söylemek mümkün.

WhatsApp güvenlik tartışmaları

WhatsApp’in gizlilik sözleşmesi ve kişisel veri paylaşımıyla ilgili ayarlarında değişikliğe gitmesi yılın ilk günlerinde en çok konuştuğumuz konulardan biriydi. Bir anda herkesin WhatsApp’in güvenilirliğini sorguladığı; Signal, Bip ya da Telegram uygulamalarının telefonlarımıza birer birer indirildiği bu dönem, platformları kullanma alışkanlığımızı ne derece değiştirdi bilinmez fakat farklı mesajlaşma uygulamalarını da değerlendirme fırsatı sundu diyebiliriz. Bu konuda tedbiri elden bırakmak istemeyenler için Ahmet Sabancı’nın bu tweet zinciri yararlı bir kaynak olmuştu.

Trump vs sosyal medya

Trump Facebook’tan kedi videoları paylaşıyor mu emin değiliz ama artık istese de bunu yapamayacağını söyleyebiliriz. Zira Facebook Inc, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın Facebook ve Instagram hesaplarını iki yıl süreyle askıya aldı. ABD’de 6 Ocak’ta gerçekleşen Kongre Binası baskını sonrasında Facebook ve Instagram, Trump’ın hesaplarını “süresiz olarak” engellemiş, Facebook kurucusu Mark Zuckerberg, “Başkan’ın bu dönemde hizmetimizi kullanmaya devam etmesine izin vermenin risklerinin çok büyük olduğuna inanıyoruz.” ifadesini kullanmıştı.Daha sonra, Twitter, Snapchat ve YouTube da kalıcı olarak Trump’ın hesaplarını kapatmıştı.

ŞUBAT 2021

Twitter’dan “devlet destekli medya” etiketi

Twitter, devlet destekli medya hesaplarını etiketlemeye başladığında takvimler 2020 yılını gösteriyordu. Etiketlediği hesabın bir devlet temsilcisi veya devlete bağlı medya kuruluşu tarafından yönetilip yönetilmediğini bildiren uygulama 2021 yılında etki alanını genişletti. 16 Şubat 2021 ile uygulama Türkiye’de de kullanılmaya başlandı.

Twitter, LGBTİ+lara yönelik nefret söylemi içeren tweetleri kaldırdı

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin, Boğaziçi Üniversitesi’ne atanan rektör Melih Bulu’nun ardından başlayan eylemlere ilişkin attığı tweetlerden bazıları Twitter tarafından kaldırıldı. Twitter, platformun kullanım kurallarının ihlal edilmesi ve “nefret söylemi” içermesi nedeniyle İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun tweetlerine de kısıtlama getirmişti.

MART 2021

“Bu makale NFT olarak satılıktır!”

2021’de en çok duyduğumuz sözcüklerden biri de NFT idi. Birçoğumuz ne olduğunu anlamaya çalışıp bir yandan da gündemi yakalamaya çalışırken elbette gazeteciler de NFT’lerin rüzgârına kapılmaktan geri durmadı. NFT olarak satışa sunulan ilk haber metni, 17 Mart’ta Quartz’da yayınlanan “This article is on sale as an NFT” (Bu makale NFT olarak satılıktır) başlıklı makale oldu.

NFT’lerle ilgili yaşanan diğer gelişmelerden bazıları şöyle: Associated Press son 175 yıllık arşivinden fotoğrafları NFT olarak satan ilk haber kurumu olarak tarihe geçti (25 Mayıs). NFT olarak satışa çıkarılan bir başka makale ise New York Times’tan geldi. Yazar Kevin Roose, “Bunu Blockchain üzerinden satın alın” başlıklı köşe yazısını NFT olarak 563 bin dolara satışa çıkardı.

Twitter Türkiye’de temsilcilik oluşturma yolunda

2020 yılında sosyal medya platformlarına yönelik düzenlemeler yapılmış ve platformların temsilcilik ataması için bir adım atılmıştı. Ekim ayında yürürlüğe giren 7253 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” kapsamında yurt dışı kaynaklı sosyal medya şirketlerine temsilci atamaları için süre verilmişti. Verilen süre boyunca temsilcilik atamayan medya şirketlerine para cezası da kesilmişti. Ardından YouTube, Instagram, WhatsApp ve Facebook temsilcilik atadığını açıklarken, Twitter herhangi bir adım atmamıştı. 19 Mart 2021’de Twitter’dan Türkiye’de temsilcilik oluşturma yolunda bir adım geldi. Twitter’ın 19 Mart tarihli açıklaması ise burada.

NİSAN 2021

Gazetecilerin mental sağlığı önemlidir: News Break kuruldu

BBC’de çalışan gazeteci Tom Hourigan, gazetecilerin ruh sağlıklarını tartışabilecekleri, kendi hikâyelerini anlatabilecekleri ve birbirlerine tavsiyeler verebilecekleri News Break isimli bir internet sitesi kurdu. News Break, hem gazetecilerden hem de ruh sağlığı uzmanlarından görüşler alarak ürettikleri içeriklerin yanı sıra deneyimlerini paylaşmak isteyen gazetecilere seslerini duyurma fırsatı veriyor. Gazeteciler isterlerse anonim olarak katılabilecekleri çevrimiçi toplantılarda deneyimlerini paylaşarak birbirlerine destek verebiliyorlar.

Reuters tarihinde bir ilk: İlk kadın genel yayın yönetmeni Alessandra Galloni 

Reuters 170 yıllık tarihinde, nihayet bir kadın genel yayın yönetmeni seçtiğini açıkladı. Ajansın 13 Nisan’da yaptığı açıklamada, “4 dil bilen ve daha önce Wall Street Journal’da da çalışan Galloni’nin, ‘haber ajansı birtakım zorluklarla karşı karşıyayken’ dümeni devraldığı” ifade edildi.

Reuters dijital ücretli abonelik modeline geçti

Dijital dönüşümler ve yaşanan her bir gelişme gazetecilik dünyasını da yakından etkiliyor. Gazetecilerin haber üretme pratikleri değişirken, haber tüketicileri de bu değişimlere ayak uyduruyor. Bu girişimlerden bazıları hayal kırıklığıyla sonuçlansa da  umut verici gelişmeler de var. Medya kurumları yeni iş modelleri deniyor, gazeteciler yeni adımlar atıyor. Bu denemelerden biri de Reuters’tan geldi. Reuters, 15 Nisan’da internet sitesinde ücretli abonelik uygulamasına başladı. The Telegraph ise abone sayısının hedefledikleri oranlara gelmesiyle, 60 gazeteciyi daha ekiplerine ekleyeceklerini açıklamıştı (6 Nisan). Ücretli abonelikler, reklamların sonunu getirecek mi, abonelikler medya endüstrisinde köklü değişim yapmaya yetecek mi sorusunun peşinden giden Akın Art’ın yazısını da buradan okuyabilirsiniz.

Facebook’tan yeni ses hamlesi 

Clubhouse sayesinde tanıştığımız canlı sohbet odalarından yükselen seslere Facebook da kayıtsız kalamadı. Facebook’un CEO’su Mark Zuckerberg, gazeteci Casey Newton ile 19 Nisan’da yaptığı röportajda uygulamaya gelecek yeni özellikleri açıklarken, sesli oda özelliğinin geleceğini de duyurdu.

Emniyet’ten kamusal alanda çekim yasağı

Emniyet Genel Müdürlüğü, 30 Nisan’da kolluk kuvvetlerinden kamusal alanda görevlerini yaparken ses ve görüntü kaydı alanların engellenmesini isteyen bir genelge yayınladı. Polisin, görüntü ve ses kaydedenleri engellemesi ve işlem yapmasının önünü açan kararın gerekçesi ise “özel hayatın gizliliğinin ihlali” olarak açıklanmıştı. Danıştay, Kasım 2021’de genelgenin yürütmesini oybirliği ile durdurdu. Gazetecilerin genelgeyle ilgili görüşlerini Evrensel’den Cihan Çelik derlemişti.

MAYIS 2021

The Washington Post’un ilk kadın genel yayın yönetmeni: Sally Buzbee

2021 yılı, köklü medya kurumlarının genel yayın yönetmenlik koltuğunu kadınlara bırakmanın vaktinin geldiğini anladığı bir yıl oldu diyebiliriz. Reuters’ın ardından The Washington Post da 144 yıllık tarihinin ilk kadın genel yayın yönetmeninin Sally Buzbee olduğunu 11 Mayıs’ta duyurdu.

Gazeteciler soru sorabiliyor mu?

Organize suç örgütü liderliğinden hüküm giyen Sedat Peker’in başlattığı YouTube videoları serisi 2021 boyunca uzun süre gündemdeki yerini korudu. Peker’in, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu hakkındaki iddialarının ardından bakan,  önce TRT’de sonra da Habertürk TV’de gazetecilerin karşısına çıktı. Soylu’nun “muhalif gazetecilerin” karşısına çıkmasının haber değeri taşıdığı Türkiye medyasında, programın duyurulmasıyla birlikte “Gazeteciler özgürce soru sorabilecek mi?” tartışmaları  da başladı. Programda yapılan açıklamalar bir yana TV canlı yayınında Süleyman Soylu’ya soru soran gazetecilerin performansları da hem soruları tartışmaları devam ettirdi.

Kübra Par moderatörlüğünde gerçekleşen 24 Mayıs tarihli Habertürk canlı yayınında Soylu; İsmail Saymaz, Veysi Ateş, Merdan Yanardağ ve Mehmet Akif Ersoy’un karşısındaydı. Moderatör Par’ın, “Gün boyunca Soylu’ya ‘Şunu soracak mısınız, bunu soracak mısınız?’ diye bizi sıkıştırdılar” şeklindeki girizgâhı da aslında sorulan sorunun haklılığını ve bir cevaba ihtiyacımız olduğunu gösterdi. 

Amazon, MGM Studios’u 9 milyar dolara satın aldı

Amazon, eğlence sektörünün devlerinden MGM’i 8,45 milyar dolara satın almak için anlaştıklarını 26 Mayıs’ta duyurdu. Bu satın alma işlemi, Amazon tarihinde gerçekleşen en büyük ikinci satın alım olarak tarihe geçti. En büyük satın alma ise 2017’de 13,7 milyar dolarlık Whole Foods anlaşması olmuştu.

HAZİRAN 2021

Pulitzer Ödülleri açıklandı

11 Haziran 2021’de Pulitzer Ödülleri sahiplerini buldu. NY Times, Koronavirüs salgını haberleriyle büyük ödülü alırken, George Floyd’un ölümünün ardından yaşanan eylem fotoğraflarıyla Associated Press de yılın kazananları arasında yer aldı. BuzzFeed ise ilk Pulitzeri’ni kazandı. Kazananların tam listesi burada.

Reuters Gazetecilik Enstitüsü 2021 Dijital Haber Raporu yayında

Reuters Gazetecilik Enstitüsü’nün 2021 Dijital Haber Raporu 23 Haziran’da yayınlandı. Raporun öne çıkan bulgularını Sarphan Uzunoğlu yorumlamıştı.

LGBTİ+ Onur Yürüyüşü’nde AFP Foto Muhabiri Bülent Kılıç’a şiddet

İstanbul’daki  LGBTİ+ Onur Yürüyüşü’nde AFP Foto Muhabiri Bülent Kılıç boğazına bastırılarak gözaltına alındı. Kılıç, polis tarafından darp edilirken “Nefes alamıyorum” diye bağırmıştı. Ödüllü muhabir Journo’dan Jiyan Cin’e yaptığı açıklamada, “Bugün bunu yapan kişiler, gazetecinin nefesini kesip öldürmeye çalışan polisler sokakta özgürce geziyorsa hiçbir gazetecinin can güvenliği yoktur bu ülkede”  demişti. LGBTİ+ Onur Haftası Komitesi tarafından yapılan açıklamalarda da çok sayıda gözaltı ve şiddet olduğu da açıklanmıştı.

TEMMUZ 2021

Norveç’ten sosyal medya düzenlemesi

Instagram başta olmak üzere görselliğin ön planda olduğu sosyal medya uygulamalarında kullanılan filtreler ve düzenlemeler güzellik standartlarını belirleme ve baskılama konusunda epeydir tartışılıyor. Norveç bu konuda bir adım atarak yeni bir yasal düzenleme getirdi (6 Temmuz). Son düzenlemeye göre influencar’lar ve işbirliği içeren paylaşımlarda değişiklik yapıldığında bunu belirtmek zorunda kalacaklar.

Yangınlar, gazetecilik ve sansür

2021 yazı, Türkiye Cumhuriyet tarihinin en büyük yangınları olarak tarihe geçti. 49 ilde eşzamanlı olarak devam eden yangınlar sırasında sosyal medya paylaşımları ile “Help Turkey” etiketi kullanılırken, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, sosyal medyada orman yangınlarıyla ilgili “Help Turkey” etiketiyle yapılan ve suç unsuru teşkil eden paylaşımlara ilişkin resmen soruşturma başlattığını duyurdu. Öte yandan RTÜK’ün, televizyon kanalları yöneticilerine orman yangınlarıyla ilgili uyarı mektubu gönderdiği ortaya çıktı. Gazeteciler ve gazetecilik örgütleri tarafından sansür ve tehdit olarak nitelendirilen bu mektup sonrasında RTÜK ikinci bir açıklamayla, mektupların tehdit unsuru içermediğini belirterek, “Bunun sansür olarak anlaşılması ilginçtir” açıklamasını yaptı. Defne Sarıöz, “Afetler ve ana akım medya: 22 yılda ne değişti?” başlıklı yazında ana akım medyanın afet haberlerinin nasıl verdiğinin izini sürmüşü.

Kültür Servisi yayın hayatını noktaladı

2015 yılında yayın hayatına başlayan Kültür Servisi, ekonomik zorluklar nedeniyle 6 Temmuz’da yayın hayatına son verdiğini açıkladı.

TRT’ye yeni atamalar

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu’nun yönetim yapısı değişti. Yeni atamalara yönelik kararlar Resmi Gazete’de yayımlandı. TRT Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü İbrahim Eren’in yerine genel müdürlüğe, İletişim Başkanı Fahrettin Altun’un yardımcısı Mehmet Zahid Sobacı atandı. Yönetim Kurulu (YK) Başkanlığına ise Ahmet Albayrak getirildi. TRT’nin yeni yönetim kurulunda Albayrak ve Sobacı dışında Atakan Yılmaz, Hilal Kaplan Öğüt, Meryem İlayda Atlas Çetin, Mücahid Eker, Oğuz Göksu, Oğuzhan Bilgin ve Veysel Kurt yer alıyor.

Pegasus Project

İsrail şirketi NSO Group tarafından geliştirilen dünyanın dört bir yanındaki hükümetlere pazarlanan ve lisanslanan casus yazılımı Pegasus gündemimize girdiğinde aylardan Temmuz idi. Konuyla ilgili detaylı bir Ahmet Sabancı değerlendirmesi de burada.

AĞUSTOS 2021

Twitter’dan Reuters ve Associated Press işbirliği

Twitter, özellikle kriz anlarında yaşanabilecek dezenformasyonları ortadan kaldırmak için Reuters ve Associated Press ile işbirliği yapacağını duyurdu. Twitter Safety hesabında yaptığı açıklamada “AP ve Reuters ile yaptığımız yeni işbirliğini heyecanla duyuruyoruz. Twitter’da konuşmalar hızlı ilerliyor ve bizim de aynı hızla güvenilirliği sağlamamız gerekiyor” ifadelerine yer verildi (3 Ağustos).

NY Times’ın 8 milyonu aşkın dijital abonesi var

NY Times,  2021 ikinci çeyrek bilançosunu 5 Ağustos’ta açıkladı. Şirket, kazandığı yeni abonelerle birlikte yıl sonuna kadar 8.5 milyon aboneye ulaşacağını öngördüğünü duyurdu.

Canlı yayında Halk TV’ye saldırı

Yaz aylarında yaşanan orman yangınlarının ele alındığı Halk TV canlı yayınına, bir grup saldırdı. İsmail Saymaz, Murat Ağırel, Marmaris Belediye Başkanı Mehmet Oktay ve Avukat Salim Şen’in konuk olduğu Gökmen Karadağ ile Açıkça adlı programı basan bir grup, “Yanlış konuştuğunuzda engelleriz” diye bağırdı.

Hornet’e erişim engeli

Tanışma ve partnerlik ağı Hornet aplikasyonu Apple tarafından Türkiye’deki App Store’dan kaldırıldı. Hornet, Türkiyeli kullanıcılara gönderdiği mesajında, “Türk hükümetinin aldığı mahkeme kararı” nedeniyle uygulamanın kaldırıldığını açıkladı.

Alan Savunması’ndan veda

Spordaki ve spor medyasındaki cinsiyetçiliğe karşı toplumsal cinsiyet odaklı habercilik yapma amacıyla 2019 yılında yayın hayatına başlamıştı. 2020 Tokyo Olimpiyatları süresince de özellikle kadın ve LGBTİ+ sporcuların haklarını gözeten, dilde değişikliklere dikkat çeken Alan Savunması yayın hayatını noktaladı. Platformun kurucusu ve editörü Ali Safa Korkut, 15 Ağustos’ta Twitter’dan kararlarını açıklamıştı. 12 Eylül’de ise resmi olarak yayınlarını durduklarını açıkladılar.

TRT, sosyal medya paylaşımı nedeniyle gazeteci Deniz Salmanlı’yı işten çıkardı

TRT, 22 yıldır Şef Montajcı olarak çalışan Deniz Salmanlı’yı kişisel sosyal medya hesabında yaptığı paylaşımlar nedeniyle işten çıkardı.

EYLÜL 2021

Bir yeni sosyal medya düzenlemesi daha 

AKP, 2020’de sosyal medya platformlarına hukuki ve mali temsilcilik açma zorunluluğunun ardından 2021’de de yeni sosyal medya düzenlemelerini gündeme getirdi. Bir önceki düzenlemenin üzerinden henüz bir yıl geçmişken, yeni düzenleme “dezenformasyonla mücadele” adı altında bir yasa teklifi sunuyordu. Yasa teklifiyle ilgili henüz bir gelişme kaydedilmedi. Seda Karatabanoğlu, sosyal medya üzerine planlanan yasa çalışmasını, örnek alınan uluslararası düzenlemeleri ve iktidarın konuya bakışı hakkında yazmıştı.

Guardian’dan Butler’e sansür

Gazeteci Jules Gleeson’ın Guardian’ın UK edisyonu için  toplumsal cinsiyet teorisyeni Prof. Judith Butler ile yaptığı söyleşi Guardian tarafından sansürlendi. Röportajın önce yayınlanan daha sonra sansürlenen bölümünde Butler trans dışlayıcı feministlerin sağcı saldırılarla nasıl bir ittifak yaptıklarını ve  faşizme karşı mücadelenin bir parçası olamayacaklarını anlatıyordu. Gleeson, sansür tartışmalarının ardından bir açıklama mektubu kaleme almış ve “Maalesef, Guardian editörleri Judith Butler’ı sansürleme kararlarını hayata geçirmeyi seçtiler” ifadelerini kullandı. Mektubu, 5 Harfliler Türkçeleştirmişti

EKİM 2021

Pandora Papers

Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu (ICIJ) tarafından 117 ülkede 650 gazeteciyle birlikte incelenen Pandora Belgeleri yayınlandı. The Washington Post, Süddeutsche Zeitung, BBC, Istories, El Pais, Le Monde ve The Guardian’ın da aralarında olduğu 150 medya ortağı arasında Türkiye medyasından yalnızca DW Türkiye’den Pelin Ülker ve Serdar Vardar yer aldı.

Hepimizin Twitter’da olduğu bir gece!

Çok kısa süreli olsa da 2021 yılının ekim ayında Facebook, WhatsApp ve Instagram çökmüş ve bu uygulamalara girememiştik. Dünya genelinde yaşanan bu erişim engeli yaklaşık 6 saat kadar sürerken, ne yapacağını bilemeyen tüm sosyal medya kullanıcıları Twitter’a yöneldi. Twitter’da 1 milyondan fazla takipçisi bulunan The Spectator Index’in paylaşımına göre Twitter, en fazla eş zamanlı çevrimiçi kullanıcı sayısına ulaştı. Böylece Twitter, rakiplerinin erişim sorunu yaşadığı gecede kullanım rekoru kırmış oldu.

Nobel Barış Ödülü gazetecilere verildi

2021 Nobel Barış Ödülü, gazeteci Maria Ressa ile Dimitri Muratov’a verildi. Nobel Komitesi  “2021 Nobel Barış Ödülü, ‘demokrasinin ve kalıcı barışın ön koşulu olan ifade özgürlüğünü koruma çabalarından dolayı’ Maria Ressa ve Dmitry Muratov’a verildi”  diyerek, gazetecilerin ödüle layık görülme nedenlerini açıkladı.

Google’dan iklim inkarcılığına engel

Google yaptığı açıklamayla, iklim krizi ile ilgili yanlış iddialar veya inkar içeren yayınlara ve YouTube videolarında reklamı yasaklayacağını duyurdu. Şirket yaptığı açıklamada bu kararın YouTube ve diğer Google platformlarında “iklim değişikliğine bir aldatmaca veya dolandırıcılık” diyerek atıfta bulunan ve “sera gazı emisyonlarının veya insan faaliyetlerinin iklim değişikliğine katkıda bulunduğunu inkar eden” her türlü içerik için geçerli olduğunu belirtti.

İkinci Flash TV devri

Flash TV denilince aklınıza halaylar, Dilber Ay’ın hapishane temalı programı,  Yalçın Çakır ya da “Sarı Bıyık” olarak tanınan Cahit Kaşıkçılar geliyor olabilir. 1992’de yayın hayatına başlayan Flash TV bahsettiğimiz bu ekran figürlerini hafızamıza kazıdıktan sonra 2019 yılında yayınlarını noktalamıştı. Aradan geçen iki yılın ardından Flash TV yeni bir formatla ekranlara döneceğini ve yeni sloganını duyurdu: “Özgür, komik, korkak.”

Gazete Duvar’da istifalar

Ali Duran Topuz, 13 Ekim’de Gazete Duvar’daki görevinden istifa ettiğini duyurdu. 2016 yılında Topuz’un genel yayın yönetmenliğinde yayın hayatına başlayan Duvar’dan, Topuz’un ardından arka arkaya istifa haberleri gelmeye başladı. Cansu Çamlıbel, Hakkı Özdal, Bahadır Özgür, Ayşe Çavdar, Pınar Öğünç ve Murat Meriç, Duvar’dan ayrılan isimler arasında. Topuz, ayrılık nedenini “Ayrılığımın sebebi, editoryal bağımsızlık denilen şeyin anlamı konusunda Vedat Zencir ile uyuşmamamızdır” diyerek Twitter hesabından açıkladı. Ali Duran Topuz ile Duvar’dan istifa etmeden önce gerçekleştirilen röportajı buradan izleyebilirsiniz.

Vogue Paris, Vogue Fransa oldu

Moda dergilerinin kutsal kitabı kabul edilen Vogue Paris, isim değişikliğine gitti. Dergi kasım edisyonunu 26 Ekim’deVogue France ismiyle yayımladı.

Facebook ismini değiştirdi

Facebook, şirket ismini değiştirerek metaverse’ün kısaltmasından referansla yeni adı Meta’yı 28 Ekim’de duyurdu. Aslında bu değişiklik uzun süredir bekleniyordu, The Verge’ün duyurusuyla birlikte bu isim değişikliğinin nedenleri de tartışılmaya başlandı. Şirket isim değişikliğiyle birlikte metaverse hamlesini desteklemek amacıyla yeni istihdam yaptığını da açıkladı. Buna göre şirket 5 yıl içinde Avrupa Birliği ülkelerinde 10 bin kişiyi istihdam edecek.

Demirören’den Cumhuriyet’e dava 

Demirören Holding, Hazal Ocak imzalı “Ziraat Bankası, kredi karşılığı aldığı araziyi yine Demirören’e kiraladı”  başlıklı haber nedeniyle “3 kuruşluk manevi tazminat davası” açtı. Demirören yaptığı açıklamada, “Sözde haberle açıkça bir itibar suikastı yapılmak istenmiştir” diyerek, gazetenin kaynağını açıklamasını istemişti.

TÜGVA haberlerine erişim engeli

Cumhuriyet gazetesi 23 Ekim 2021’de “Ensar, TÜRGEV, TÜGVA paralel terör örgütü gibi” manşetiyle yayımlanan haberine erişim engeli getirildiğini duyurdu. Haberin engellemesi için İlim Yayma Cemiyeti tarafından 27 Ekim’de yapılan başvuruyu İstanbul 1. Sulh Ceza Hakimliği reddetti. Ret kararına ilişkin İlim Yayma Cemiyeti 1 Kasım’da itirazda bulundu. İtiraza ilişkin karar veren İstanbul 2. Sulh Ceza Hakimliği “kişilik hakları ihlali” nedeniyle erişim engeli getirdi (4 Kasım).

KASIM 2021

Muz yeme videolarını haberleştiren Suriyeli gazeteci gözaltına alındı

Suriyeli gazeteci Majed Shamaa, bir sokak röportajında “Ben muz yiyemiyorum, onlar(Suriyeli mülteciler) kilolarca alıyor” sözlerinden hareketle çekilen muz yeme videolarını haberleştirmişti. Bu haberin ardından gazeteci Shamaa göz altına alınmış, daha sonra serbest bırakılmıştı.

İklim Gazetesi, Covering Climate Now inisiyatifine katıldı

Dünyada tek bir konu üzerinde bir araya gelen muhtemelen en büyük gazetecilik inisiyatifi olarak bilinen Covering Climate Now (CCNow), 2019 yılında The Guardian ve WNYC ile birlikte Columbia Journalism Review ve The Nation tarafından ortaklaşa kurulmuştu.  Reuters, Bloomberg, AFP, CBS News, NBC ve MSNBC News, Scientific American, Rolling Stone, HuffPost, Teen Vogue ve Mother Jones gibi kurumlarının üyesi olduğu inisiyatife Türkiye medyasından İklim Gazetesi de katıldı.

Zoom 1 milyar dolar üzerinde gelir elde ettiğini duyurdu

2021’e dair herhangi bir şey konuşurken ya da bu yılı hatırlamaya çalışırken anmadan geçemeyeceğimiz şeylerden birinin de Zoom görüşmeleri olacağına eminiz. “Sesim geliyor mu?” “Sizi bir dakika bekleteceğim” -bu sırada ekran paylaşmaya çalışıyoruzdur- cümlelerini günlük rutinimize kazandıran Zoom Video Communications Inc., yılın üçüncü çeyreğinde toplam gelirini önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 35 artırarak 1 milyar 50 milyon 800 bin doları buldu.

Twitter’da Jack Dorsey devri kapandı

Twitter’ın dört kurucusundan biri olan ve şirketin CEO’su olarak görev yapan Jack Dorsey istifa ettiğini duyurdu. Dorsey, “Twitter’ı seviyorum. Ama artık ayrılma vaktim geldi” ifadesini kullanarak şirketin ilerlemeye hazır olduğunu belirtti. Dorsey’in yaptığı açıklamanın son cümlesi de aklımızda kaldı: “My one wish is for Twitter Inc to be most transparent company in the world. Hi mom!”

Cumhuriyet Gazetesi’nde işten çıkarmalar, istifalar

Kasım ayının son günlerinde Cumhuriyet Gazetesi, ekonomik nedenleri gerekçe göstererek, Yazı İşleri Müdürü Olcay Büyüktaş Akça, Spor Müdürü Sami Gürel, Düzeltme Servisi Şefi Rüya Özalkan, Cumhuriyet Pazar Sorumlusu Hilal Köse, Muhabirler Tuğba Özer, Ece Piroğlu, Foto Muhabiri Vedat Arık ile arşivde çalışan Mahmut Gündüz’ün işine son verdi. Sekiz gazetecinin çıkarılmasının ardından gazetenin genel yayın yönetmeni Aykut Küçükkaya işten çıkarmaların bilgisi ve onayı dışında gerçekleştiğini belirtmiş daha sonra da istifasını duyurmuştu.

İşten çıkarmalardan bir hafta sonra 8 gazeteci görevlerine geri döndü ancak istifa haberleri gelmeye devam etti. Serkan Ozan Cumhuriyet Yayın Koordinatörlüğü görevinden istifa ederken, Cumhuriyet yazarı Orhan Bursalı, Cumhuriyet Yayın Kurulu Üyeliği’nden çekildiğini açıkladı. Yazı İşleri Editörü Cafer Kurt, Muhabir Hazal Ocak, Yazar Mustafa Kemal Erdemol, Portal Sorumlu Haber Müdürü Ozan Alper Yurtoğlu, Görsel Yönetmen Münevver Oskay ve Editör Bilal Çelik de Cumhuriyet’ten ayrıldığını duyuran isimler arasında.

BuzzFeed ve TikTok işbirliği

BuzzFeed ve TikTok yayıncı sözleşmesi imzaladı. Böylece BuzzFeed, TikTok’ta canlı yayınlar yaparken, TikTok’ta gösterimler için sponsor bulacak. Bir yıllık bu anlaşma, TikTok’un haftalık canlı yayınlar karşılığında sponsorluk satmak için bir medya şirketiyle yaptığı ilk anlaşma oldu.

Google, AFP ile anlaşma imzaladı

Google, haber ajansı AFP’nin haberlerini arama sonuçlarında göstereceğini içeren bir anlaşmaya imza attıklarını duyurdu. Google fact-checking gibi konularda işbirliğini de içerecek anlaşmanın bütçesini açıklamadı ama beş yıl süreceğini doğruladı.

ARALIK 2021

Sokak röportajı yapan YouTuber’lara ev hapsi

Özellikle sosyal medyada sık sık karşımıza çıkan sokak röportajlarının yine gündemimizde olduğu bir yıldı 2021. Sokak röportajı yapan YouTube kanalları Kendine Muhabir, İlave TV ve Sade Vatandaş hesaplarının sahipleri gözaltına alındı. Gözaltı kararının ardından Kendine Muhabir’in sahibi Hasan Köksoy, İlave TV’nin sahibi Arif Kocabıyık ve Sade Vatandaş hesabının sahibi Mehmet Koyuncu’ya ev hapsi ve yurtdışına çıkış yasağı getirildi.

Muhabir Ali Demir canlı yayında şiddete uğradı

Habertürk yazarı Muharrem Sarıkaya, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin’i konuk aldığı “Gün Başlıyor” adlı canlı yayın programında, İhlas Haber Ajansı Gaziantep muhabiri Ahmet Demir’e tokat attı. Gazeteci dernekleri tarafından “insanlık onuruna aykırı” olarak değerlendiren bu olayın ardından basın örgütleri Sarıkaya’yı kınadı ve eylem çağrılarında bulundu. Muhabir Ali Demir’e canlı yayında şiddet uygulayan Sarıkaya görevinden istifa etti.

Özgür Gündem Davası’ndan 22 gazeteci beraat etti

2016 yılında Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan Özgür Gündem gazetesine yapılan baskında “polise mukavemet” iddiasıyla gözaltına alınan 22 gazetecinin yargılandığı dava sonuçlandı. 22 gazetecinin beraat etmesinin yanı sıra mahkeme, 5 yıldır el konulan dijital materyallerin de gazetecilere teslim edilmesine karar verdi.

Hürriyet davasının kazananı: Gazeteciler

Demirören Medya Grubu, 2019’da Hürriyet gazetesinde çalışan 45 gazeteciyi, “yönetim kurulunun işletimsel kararı” gerekçesiyle işten çıkarmıştı. Gazetecilerin birçoğu işten çıkarıldıklarını mektupla öğrenmiş, bazıları ise iş bilgisayarlarına ya da mail hesaplarına erişemeyince işten çıkarıldıklarını anlamıştı. Bu gerekçenin arkasında gazetecilerin TGS’de örgütlenmesi olduğu biliniyordu, ayrıca Demirören,  gazetecilere tazminatlarını da ödememişti. TGS de “Üyelerimizin  hakkını hem sokakta hem mahkemede sonuna kadar savunacağız” açıklamasını yapmıştı. Aradan geçen 2 yılın ardından 45 gazetecinin açtığı davada mahkeme, Hürriyet çalışanlarını haklı buldu. Ayrıca gazetecilerin “sendikal sebeple” işten çıkarıldığı da tescillendi.  Demirören Medya gazetecilere tazminat ödeyecek.

TikTok sandığımızdan daha güçlü

TikTok konusundan hala önyargılı olanlardan mısınız bilmiyoruz fakat 2022’de de TikTok ve adımlarını çok fazla duyacak gibiyiz. Çok uzun zamandır trend belirleyici olan TikTok, internet güvenlik şirketi Cloudflare’e göre Google’ı geride bırakarak dünyanın en popüler çevrimiçi uygulaması oldu. Pandemi nedeniyle eve kapanmaların yaşanması bu durumun temel nedenleri arasında gösteriliyor.

Finansal Times metaverse röportajı

Sık kullandığımız sözcükler listesine hızlı bir giriş yapan metaverse kavramı Finanscal Times’ın da gündeminde. Finanscal Times gazeteci Henry Mance imzalı metaverse röportajını gerçekleştirdi.

2021’in yeni başlangıçları

“Yolu feminizmle kesişen herkes için feminist bir bakış açısıyla hazırlanmış dijital bir kaynak sunmak” amacıyla yayın hayatına başlayan Feminist Bellek, Pembe Hayat’ın KuirFest bünyesi altında lubunyaların ve kuir sanatla uğraşan öznelerin bir araya gelebileceği, dayanışacağı ve bilgi aktarımı yapacakları yeni KA – Kuir Ağ platformunun internet sitesi 2021’de yayın hayatına başladı. Bir diğer sevindirici gelişme ise yayıncılık dünyasından. Seçil Epik, Büşra Mutlu, Bike Su Öner tarafından kurulan bağımsız yayınevi Umami Kitap ilk kitapları Rita Mae Brown imzalı  “Yakut Orman” ile karşımızda.

İklim krizi ve medya

2021, iklim krizi konusunda atılan bireysel adımların yanı sıra gazetecilerin yaptıkları haberleri, medya şirketlerinin ise iklim krizinin etkilerini azaltmak için attıkları adımları konuştuğumuz bir yıl oldu. Elbette yolun daha çok başındayız. Yıl boyunca özellikle Glasgow’da düzenlenen 26. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı öncesinde medya şirketlerinin önemli kararlarını gördük. Ocak ayının öne çıkan gelişmelerinden bazıları şöyle: Bloomberg Media, Ocak 2021’de iklim değişikliği haberlerine, analizlerine ve çözümlerine odaklanan çok platformlu yeni bir editoryal marka olan Bloomberg Green’in duyurusunu yaptı. Condé Nast Traveler, sürdürülebilirliğe adanmış ilk sayılarını 28 Ocak 2021 tarihinde duyurdu.The Economist, 27 Eylül’de sekiz bölümlük, iklim krizi odaklı To a Lesser Degree başlıklı podcast yayınını duyurmuş ve iklim değişikliğiyle mücadele etmeye çalışan küresel şirketler, politika yapıcılar ve yatırımcıların katıldığı “Sürdürülebilirlik Haftası: COP26’ya Geri Sayım” adlı 4-7 Ekim tarihleri arasında sanal bir zirveye de ev sahipliği yapmıştı.

Basın özgürlüğü

Sınır Tanımayan Gazeteciler’in 2021 yılı raporuna göre, dünya genelinde 488 gazeteci mesleği nedeniyle cezaevinde. Bu yıl 46 medya çalışanı öldürüldü. Türkiye ise basın özgürlüğü sıralamasında 153’üncü sırada.

Gazetecileri Koruma Komitesi’nin (Committee to Protect Journalists / CPJ) raporu ise çalışmaları nedeniyle hapsedilen gazetecilerin sayısının 2021’de 293’e ulaşarak küresel bir rekor kırdığını gösteriyor. Çin en çok tutuklu gazetecinin olduğu ülke iken, Türkiye 6. sırada.

Subscribe
Bildir
guest
1 Yorum
Eskiler
En Yeniler Beğenilenler
Inline Feedbacks
View all comments
Burhanettin Müküs
Burhanettin Müküs
9 ay önce

Harika dolu dolu bir yazı. Konuyu çok iyi derlemis ve izah etmiş. Kutlarım Sayın Gökırmaklıyi

İlginizi çekebilir