Görsel iletişim tasarımcısı ve dijital sanatçı Temel Terzi, “Yaratılan hiçbir kültürel öğe tamamen yok olmaz; farklı topluluklarda yaşamaya devam eder” fikriyle yola çıktı. 27 yaşındaki Terzi, kültür-sanat ve tasarım odaklı Yaratılan Kültür adlı platformun kurucusu.
Yaratılan Kültür, Instagram üzerinden paylaştığı içeriklerde kültürel değerlerin ya da kültürel bir değerin taşıyıcısı olan kişilerin kendi kültürlerine ya da başka kültürlere olan etkisini ele alıyor. Yaratılan Kültür’ün Instagram paylaşımlarında devrim öncesi İran’ın en güçlü seslerinden sanatçı Guguş’u görebilir, Lazca dilinin köklerine inebilir, Ermeni yaylalarından günümüze ulaşan “Hingala” şarkısını dinleyebilirsiniz.
Temel Terzi ile Yaratılan Kültür’ü konuştuk.
“Yaratılan hiçbir kültürel öğe tamamen yok olmaz; farklı topluluklarda yaşamaya devam eder.”
Yaratılan Kültür’ün yola çıkış hikâyesi ve amacı nedir?
Yaratılan Kültür, bir tasarımcı ve insan olarak benim yolculuğumun doğal bir durağı diyebilirim. Çocukluğumdan beri farklı kültürlere büyük bir ilgi duyan, sürekli araştıran biriydim ve bu merakım yıllar boyu sürdü. Özellikle kıyıda köşede kalmış, artık pek bilinmeyen etnik grupların şarkılarını, yemeklerini ve genel kültürel özelliklerini derinlemesine inceleme fırsatım oldu. Bu süreçte, kadim bir coğrafya olan Anadolu’nun kadim kültürlerinin birbirleriyle nasıl iç içe geçtiğini fark ettim. Örneğin, bir Ermeni’nin “barev” dediğine, bir Türk’ün “günaydı” dediğini ve bu kültürlerin aynı potada eridiğini gördüm.
Araştırmalarım ilerledikçe, kültür ve sanat hakkında şu önemli algıyı geliştirdim: Tarih boyunca sayısız kültürel imge, isim ve şekil değiştirerek başka kültürlerde yaşamaya devam etmiş. Buna Sümerlilerin Thamuz tanrısının, Müslüman Türk kültüründe temmuz ayı olması gibi örnekler verebilirim. Bu farkındalık ve bilgi birikimi, bende şu mottoyu şekillendirdi: “Yaratılan hiçbir kültürel öğe tamamen yok olmaz; farklı topluluklarda yaşamaya devam eder.” Aynı zamanda bir tasarımcı olarak bağımsız bir proje ortaya koyma isteğim, Yaratılan Kültür platformunu oluşturma yolunda beni motive etti.
Ele alıp tanıttığınız isimlere, şehirlere, kısacası içeriklere nasıl karar veriyorsunuz? Bölümlere nasıl hazırlanıyorsunuz, gündeminizi nasıl belirliyorsunuz?
İçeriklerimi genellikle “Yaratılan Şehir”, “Yaratılan Sanatçı”, “Yaratılan Şarkı”, “Yaratılan Heykel” ve “Yaratılan Film” gibi başlıklarla sunuyorum. Bu başlıklar zamanla genişleyebiliyor. Esas olarak, ele aldığım çoğu içeriği reels videolarının veya karusellerin sonunda, o içeriğin “Yaratılan Kültür” kapsamı içindeki yerini inceleyerek sunuyorum. İçerik seçiminde esas aldığım kriterler, ilgili kültürel değerin ya da şahsın başka kültürlere etkisi, kendi kültürüne etkisi ve çok kültürlü olup olmaması üzerine yoğunlaşıyor. Örneğin, Arap müziğinin yaşayan en büyük efsanesi olan Fairuz’u ele alabilirim. Kendisi Hristiyan bir Arap, aynı zamanda Müslüman direniş gruplarını da destekleyen bir sanatçı. Bu gibi kesişim noktaları, tam olarak sayfamda görmek istediğim türden içerikler oluyor.
Şehirlerde ise çok kültürlü yapıları yakalamaya odaklanıyorum. Anadolu coğrafyasındaki birçok farklı kültürel öğeye, zamanında bu toprakların şarkıları olduğu hâlde artık unutulmuş olan içeriklere de sıklıkla yer veriyorum. Kısacası, çoğu kültürel öğeyi, Yaratılan Kültür kapsamında ele alıp bir süzgeçten geçirerek içerik hâline getiriyorum.
“Yaratılan Kültür’ün amacı kültürün bir millete ait olmadığı, çevre kültürlerle elbirliğiyle büyüyen kolektif bir değer olduğu fikrini göstermek.”
Yaratılan Kültür’den ne beklemeliyiz?
Yaratılan Kültür’den birlik, beraberlik ve çok kültürlülüğün getirdiği sanatsal birleşimi bekleyebilirsiniz. Kültürler altında sayısız insan “o yemek benim, bu şarkı benim” diye kavga ediyor. Yaratılan Kültür’ün amacı ise tam da kültürün bir millete ait olmadığı, çevre kültürlerle elbirliğiyle büyüyen kolektif bir değer olduğu fikrini göstermek.
Yaratılan Kültür, NewsLabTurkey’in Creative Lab Programı kapsamında desteklenen projelerden biri. Bize NewsLabTurkey ile yollarınızın nasıl kesiştiğini ve eğitim sürecini anlatır mısınız biraz?
NewsLabTurkey’in programını bir arkadaşım aracılığıyla duydum ve başvurdum. Seçilip eğitim almaktan büyük keyif aldım. Gerçekten geliştirici bir deneyimdi. Farklı eğitmenlerden dijital medya eğitimi alarak, bu alanda önemli dersler edinme fırsatı buldum. Bu süreç, hem heyecan verici hem de bir tasarımcı olarak farklı disiplinler hakkında bilgi edinmemi sağlayan çok değerli bir deneyim oldu.
Nasıl bir yayın politikası izliyorsunuz?
Genellikle haftada bir detaylı içerik oluşturmaya özen gösteriyorum ve o hafta oluşturduğum içerikle ilgili hikâyelerle sayfayı hareketli tutmaya çalışıyorum. Gelecek içerikleri hikâyelerde duyuruyorum. Anketler oluşturup takipçilerle diyalog hâlinde olmak, çok sevdiğim bir şey. Çünkü sayfa bu şekilde daha dinamik hâle geliyor ve takipçilerle iletişimde olmak, farklı kültürlerden insanlara dokunabildiğimi hissettiriyor, bu da beni mutlu ediyor.
“Kültür ve sanatın dökümante edildiği bir sayfada, aslında az da olsa eleştirel yorumların olması gayet olağan bir durum.”
Kaç kişilik bir ekipsiniz, nasıl bir çalışma rutininiz var?
Yaratılan Kültür, tek başıma oluşturduğum bir proje. Bahsettiğim her şeyi kendi başıma yaptım ve yapmaya devam ediyorum. Bu yüzden çalışma rutinimi genelde boş vakitlerime göre ayarlıyorum. Tam zamanlı çalıştığım dönemlerde ise iş dışındaki vakitlerimi değerlendirerek projeye devam ediyorum. Bu durum yer yer zorlasa da tek başıma ilerlemek, sayfaya istediğim hareketliliği verememekle birlikte, bana bağımsızlık sağlıyor ve Yaratılan Kültür’ün benim için tam bir oyun alanı olmasını mümkün kılıyor.
İçeriklerinizi sosyal medyada paylaşıyorsunuz. Yayıncı olarak sosyal medyada sizi zorlayan veya, tam tersi, avantaja dönüşen şeyler oldu mu? Sosyal medya stratejilerinizi nasıl belirlediniz, oradan gelen tepkiler nasıl?
Aslında sosyal medyayı, özellikle Instagram’ı, Yaratılan Kültür için çok uygun buluyorum. Çünkü kültürel içerikler üretiyorum ve bu içerikler, insanlar tarafından kolektif bir şekilde oluşturuluyor. Ben de bu içerikleri sosyal medya sayesinde her kültürden insana sunabiliyorum. Bu, sayfa için fazlasıyla bütünleyici bir birleşim sağlıyor ve iletmek istediği mesajlar için mükemmel bir zemin oluşturuyor.
Zorlayıcı taraflarından bahsetmem gerekirse, tam olarak zorlanmak diyemem, ancak bazen bazı içeriklere saldırgan yorumlar gelebiliyor. Bu yorumlar küfürlü değil, daha çok saldırgan açıklamalar olabiliyor. İlk başlarda bu tür yorumları daha fazla umursuyordum, ancak zamanla, bir izleyici yaklaşımını daha doğru ve geliştirici bulmaya başladım. Kültür ve sanatın dökümante edildiği bir sayfada, aslında az da olsa eleştirel yorumların olması gayet olağan bir durum. İnsana dair bir şey sunuluyor ve sosyal medya aracılığıyla insanların birbirleriyle tartıştığı yorumlar da sayfaya yansıyor.
Kendim sosyal medya uzmanı olarak çalışma fırsatı bulduğum için bir reklam kampanyası ve hedef kitle oluşturup bu şekilde ilerledim. Yaratılan Kültür, bu stratejiyle bir yıl içinde 14 bine yakın takipçiye ulaştı. Genelde gelen yorumlar çok güzel ve destekleyici; sayfa, genel olarak farklı kültürlere meraklı insanların toplandığı bir alan hâline geldi diyebilirim. İçeriklerime reklam vermeyi de çok seviyorum, çünkü bu sayede hedef kitle aracılığıyla o içeriklerle ve sayfadaki diğer içeriklerle ilgilenen sayısız insanla temas edebiliyorum ve onların yorumlarını görebiliyorum.
Proje nasıl devam edecek, sürdürülebilirlik adına geleceğe dair planlarınız nelerdir?
Projeyi, şu anki içeriklerine ek olarak röportajlar ve farklı anlatım yöntemleriyle ilerletmeyi düşünüyorum. Röportajlara zaten başladım; bunları artırarak insanları ve onların söylemlerini sayfaya daha fazla dahil etmeyi hedefliyorum. Röportajlar aslında bir anı, bir değer ya da o değeri taşıyan kişilerle ilgili olabiliyor. Bunun yanı sıra, bir sanatçının ya da müzik grubunun, üretim yapan insanların söylemleri de bu içeriklerde yer alabilir. Sayfayı daha da geliştirip podcastler eklemek de hayallerimden biri. Podcastler konusunda, NewsLabTurkey’den aldığım eğitimin bana çok faydası oldu. Gerçekten orada edindiğim bilgileri sayfada değerlendirmek istiyorum. Yaratılan isim çok kapsayıcı bir başlık olduğu ve kültürel ile sanatsal üretimlerin çoğuna uyarlanabildiği için sayfanın sürdürülebilir olduğunu düşünüyorum.
Yaratılan Kültür’ün içeriklerini Instagram üzerinden takip edebilirsiniz.
